Reserveer nu mijn nieuwste boek

Zustergroep betekenis & definitie

Eén of meerdere taxa in een cladogram die een directe voorouder delen met een andere groep, waarbij beide groepen monofyletisch zijn en samen ook weer een monofyletische groep vormen

De zustergroep van een clade in een cladogram staat direct naast die clade en vormt met de zustergroep ook weer een clade. Zo zijn bijvoorbeeld de homininen (de mens plus alle uitgestorven mensen en aapmensen) een zustergroep van de groep chimpansee + bonobo. De zustergroep bevat de directe verwanten; bijvoorbeeld, gibbons zijn geen zustergroep van de homininen, want een clade met gibbons en homininen is parafyletisch.

Ook andere taxa, bijvoorbeeld fyla, kunnen zustergroepen van elkaar zijn. Zo is het fylum Onychophora (klauwdragers) een zusterfylum van de Arthropoda (geleedpotige dieren) en Hemichordata (eikelwormen) is een zusterfylum van de Chordata. In zijn algemeenheid spreekt men van zustertaxa.

Clades worden in een cladogram als zustergroepen bij elkaar gezet omdat ze synapomorfieën hebben. Het maken van zustergroepen is de kern van elke cladistische analyse. Zustergroepen worden ook vaak gekozen als buitengroep (outgroup) voor de fylogenie van een groep, want de zustergroep staat het dichtst bij en vertegenwoordigt de directe verwanten.

Dat chimpansee en bonobo zustersoorten van de mens zijn is een relatief recent inzicht. Lange tijd was onduidelijk of de gorilla dat zou zijn en analyse van eiwitsequenties kwamen daar vaak op uit. De reden is dat de afsplitsingen van de gorilla en de chimpansee elkaar in de tijd heel snel opvolgden (misschien maar 1 miljoen jaar tijdsverschil) terwijl bovendien sommige delen van het humane genoom meer overeenkomst met de gorilla vertonen dan met de chimpansee. Maar uiteindelijk bleek bij genoombrede moleculaire analyse dat de chimpansee (plus bonobo) de zustergroep van de mens is.

Gepubliceerd op 01-10-2018