Reserveer nu mijn nieuwste boek

Archinephridische ductus betekenis & definitie

Afvoergang van de mesonephros, de nier van vissen en amfibieën, die bij Amniota alleen functioneel is in de embryonale ontwikkeling en waaruit bij mannelijke dieren de geslachtsgang ontstaat; ook genoemd mesonephridische ductus

De mesonephros is bij het menselijk embryo werkzaam tot aan de tiende week van de ontwikkeling; daarna atrofieert hij en wordt zijn functie overgenomen door de definitieve nier, de metanephros, die zich ontwikkelt vanuit de urogenitale sinus, de latere blaas. De metanephros heeft zijn eigen afvoergang, de ureter, en staat niet in verbinding met de mesonephros.

De afvoergang van de mesonephros, de mesonephridische of archinephridische ductus (letterlijk “oude nierafvoergang”) van de mens is homoloog met de nierafvoergang van vissen en amfibieën. Bij de mens wordt hij gang van Wolff genoemd. Bij alle Amniota (reptielen, vogels en zoogdieren) verdwijnt de mesonephros later in de ontwikkeling; de archinephridische ductus degradeert ook, maar alleen in het vrouwelijk embryo, niet in het mannelijk embryo. Als het mannelijk programma aangeschakeld wordt treedt de testis in verbinding met de archinephridische ductus en neemt dus de oude nierafvoergang over. Het vas deferens (zaadleider), de seminale vesicula (zaadblaasjes) en de epididymis (bijbal) ontwikkelen zich er uit.

Naast de afvoergang van de mesonephros ligt nog een tweede buis, de paramesonephridische ductus, oftewel de gang van Müller. Deze vormt in een vrouwelijk embryo de oviduct (eileider), de uterus en een deel van de vagina. Het vrouwelijk ontwikkelingsprogramma maakt dus geen gebruik van de oude nierafvoergang.

De archinephridische ductus illustreert het principe dat voorouderlijke structuren in een evolutionaire nakomeling alleen tijdens het embryonale stadium functioneren. In dit geval heeft de ductus bovendien – bij de man – in het volwassen dier een totaal andere functie gekregen, een duidelijk voorbeeld van exaptatie.