Altruïsme betekenis & definitie

Gedrag dat iemand uitvoert ten gunste van een ander en ten koste van zichzelf

Altruïstisch gedrag komt veel voor in de menselijke maatschappij. Mensen zijn vaak bereid om zonder eigenbelang of zelfs met aanzienlijke risico's voor hun eigen veiligheid anderen te helpen, denk aan het redden van een drenkeling, het opkomen voor een vriend in een gevecht, het verzorgen van hulpbehoevenden, of het doneren van geld aan noodfondsen. Het prototype van de altruïst is de Barmhartige Samaritaan uit de Bijbel (Lucas 10).

Altruïstisch gedrag komt ook veel voor bij dieren, vooral als ze in groepen leven (apen, olifanten, bijen en wespen). In de evolutiebiologie wordt de vraag gesteld hoe altruïsme zich in een populatie kan handhaven, immers het verlaagt de fitness van de altruïst en het bevordert de fitness van iemand anders. Door natuurlijke selectie zou zulk gedrag uit de populatie moeten verdwijnen. Er zijn verschillende verklaringen die elkaar niet uitsluiten. Bij dieren is altruïsme vaak wederkerig (ik ben goed voor jou als jij straks goed bent voor mij), of gericht op verwanten. Altruïstisch gedrag naar verwanten zoals kinderen, broers of neven, kan voordelig zijn voor de altruïst omdat daarmee de verspreiding van de eigen genen bevorderd wordt; men noemt dit verwantenselectie.

Bij de mens gaat altruïstisch gedrag echter verder dan wederkerigheid of verwantenselectie. Evolutiebiologen zoeken de verklaring in de zeer sterke sociale oriëntatie van menselijk gedrag. De fitness van elk individu wordt verhoogd bij deelname aan een groep omdat een groep effectiever om kan gaan met moeilijke omstandigheden. Altruïsme is te zien als een aanpassing die het effectief functioneren in een groep verzekert.

Laatst bijgewerkt 17-03-2019