Symboolgebaar betekenis & definitie

Een opzettelijk gemaakt geluidloos gebaar met een verwijzende betekenis. De figuurlijke wijze van uitdrukken vereist subtiel theater en de verborgen symbolische betekenis moet de ander begrijpen. Vaak is de boodschap impliciet omdat symboolgebaren nogal eens verwijzen naar afkeuring of heimelijke verlangens.

Afkeer, ongenoegen of verzet op lichamelijke wijze non-verbaal uitdrukken gebeurt met behulp van afweergebaren. Daartoe bestaat een repertoire van 'sprekende' bewegingen van nek en romp, schouders en heup, armen en benen inclusief voeten of van het gehele lichaam. Voorover buigen of demonstratief achterover gaan zitten, de rug naar de spreker keren of opstaan en weglopen zijn voorbeelden van lichaamstaal en van poses die verwijzen naar ongenoegen.

Beledigend gebaren is een vorm van geweld. Spreekwoordelijk doet het negatieve gebaar wat eigenlijk niemand kan, mag of moet zeggen: Het zit me tot hier! Slim hoor! Kierewiet! Niet goed wijs. Het verticale handgebaar ter hoogte van de keel is een vorm van symbolisch geweld, van een Kopje kleiner maken. Dramatisch zijn de gebaren van tomaten, rotte eieren, een schoen of taart naar de spreker gooien.

Een wens, heimelijk verlangen of seksuele behoefte op symbolische wijze uitdrukken met een stil gebaar kent een lange traditie van vette knipoog tot handkusje blazen. Empathische gebaren willen de ander goed doen: omhelzen, knipogen, kussen, troosten of geruststellen. Een bijzonder symbolisch gebaar is geen spier vertrekken. De verwijzing van de poker face is dan naar 'hier is niets gebeurd'. Bijvoorbeeld in de gênante situatie dat iemand per ongeluk een scheet laat.

Geluidloze tekens verschillen internationaal: het Engelse 'Ga weg' = Italiaanse 'Kom hier'. Het tekengebaar van duim omhoog is in Nederland positief, maar in Afghanistan, Iran, Griekenland en Italië beledigend en in Iran een obsceen gebaar.