Stigmergie betekenis & definitie

Stigmergie is groepsverstand dat aanzet tot samenwerking. Stigmergische samenwerkingen zijn gebaseerd op positieve terugkoppeling van identiek uitgevoerde gebaren plus ritualisering waardoor zelforganiserende netwerken ontstaan.

Stigmergie is een lastig woord (Gr. stigma: teken; ergon: werk). Groepsverstand naar analogie van groepsgevoel lijkt beter. Zoals een kolonie mieren die elkaar via een tekengebaar bestaande uit een geurstof, aanzetten tot doelgerichte actie. Ook een termietenheuvel komt decentraal via zelforganisatie en schijnbaar zonder overleg en besluitvorming tot stand. Het individuele vermogen per mier of termiet mag gering zijn, het collectieve verstand en de daaruit ontstane samenwerking mag er zijn. Het resultaat van elkaar begrijpen is zowel de inspirerende organisatiestructuur als het verbluffende eindproduct.

Stigmergie of groepsverstand is ook binnen de mensenwereld van toepassing. Een gedeelde simpele goede gewoonte, uitgedrukt in een eenvoudig gebaar, brengt en houdt mensen bij elkaar. Velen weten meer dan één en het collectieve verstand kan leiden tot een synergetisch netwerk. Samenwerken met positieve feedback loops doet consensus ontstaan en het resultaat is vaak bijzonder. Denk aan het ontstaan van geloofsgemeenschappen, religies en godsdiensten. Maar ook aan Wikipedia. Stigmergie kan ook leiden tot geweld op basis van collectief ‘onverstand’. Hooliganisme in plaats van een schitterende stadion wave.

Stigmergie wijst naar het oerbegin van de ontwikkeling van verstand en op het ontstaan van samenwerking in bijvoorbeeld mierenkolonies. Evolutionair onderweg naar gedeelde intenties, rekening houden met anderen, wederzijds vertrouwen, perspectief wisselingen en het wij-gevoel van mensen. In de toekomst zal stapeling van artificieel verstand ontstaan. Zwermdrones met gezichtsherkenning werken dan samen met alle mogelijke gevolgen van dien.