Stigmergie betekenis & definitie

Stigmergie is collectief verstand dat aanzet tot samenwerking. Stigmergische samenwerkingen zijn gebaseerd op positieve terugkoppeling van identiek uitgevoerde gebaren plus ritualisering waardoor zelforganiserende netwerken ontstaan.

Stigmergie is een lastig woord (Gr. stigma teken, ergon werk). Collectief verstand lijkt beter. Zoals een kolonie mieren die elkaar via een tekengebaar bestaande uit een geurstof aanzetten tot doelgerichte actie. Ook een termietenheuvel komt decentraal via zelforganisatie en schijnbaar zonder overleg en besluitvorming tot stand. Het individuele verstand per mier of termiet mag gering zijn, het collectieve verstand en de daaruit ontstane samenwerking mag er zijn. De resultaten van hun collectief verstand zijn zowel inspirerende organisatiestructuren als verbluffende eindproducten.

Stigmergie of collectief verstand is ook binnen de mensenwereld van toepassing. Een gedeelde simpele goede gewoonte uitgedrukt in een eenvoudig gebaar brengt en houdt mensen bij elkaar. Velen weten meer dan één en het collectieve verstand kan leiden tot een synergetisch netwerk. Samenwerken met positieve feedback loops doet consensus ontstaan en het resultaat is vaak bijzonder. Denk aan het ontstaan van geloofsgemeenschappen, religies en godsdiensten. Maar ook aan Wikipedia. Stigmergie kan ook leiden tot geweld op basis van collectief ´onverstand´. Hooliganisme in plaats van een schitterende stadion wave.

Stigmergie wijst naar het begin van de ontwikkeling van verstand en op het ontstaan van samenwerking in bijvoorbeeld mierenkolonies. En evolutionair op overlevingsgedrag van mensen in één groep. In de toekomst zal stapeling van artificieel verstand ontstaan. Een verzameling robots gaat over tot samenwerking met alle mogelijke gevolgen van dien.