Jannes H Mulder

Jannes H Mulder (2024)

Gepubliceerd op 01-06-2022

Oorlogsmisdaden

betekenis & definitie

Oorlogsmisdaden zijn door individuele militairen of burgers begane misdaden tegen vrede, veiligheid, de mensheid en de internationale rechtsorde, in tijden van oorlog en/of in situaties van collectief uitgeoefend extreem geweld.

Veelal gaat het om executies, martelingen en verkrachtingen. De crux is het weloverwogen karakter van de daad. Het doorslaggevende motief op individueel niveau moet publiekelijk duidelijk worden gemaakt wil de morele afkeer tegen deze wreedheden standhouden. Genocide of volkerenmoord is van een andere orde. Vraagt bovendien jaren onderzoek.

Soms is sprake van wraak, vergelding of sadisme. Tragische vergissingen in het heetst van de strijd. Onbedoeld geweld ten gevolge van panisch blind geloof. Ook wordt soms eufemistisch gesproken van ongedisciplineerd gedrag van de eigen manschappen. Het land van herkomst van de pleger (Verenigde Staten, Rusland etc.) is niet relevant. Bij strafbare oorlogswreedheden staat de intentie van de dader centraal.

De dader overschrijdt universele rechten en met hulp van het Internationaal Strafhof wordt lokaal in het land van misdrijf of in Den Haag recht gesproken. Van overwinnaarsrecht en van politiek-instrumenteel gebruik van de eventuele oorlogsmisdadigers mag geen sprake zijn. Politisering van de gepleegde misdaden verhoogt de kans op opportunisme, maakt gebruik van exceptionalisme en nodigt uit tot ‘Ja maar…’ of What-about-isme. Ja maar de Amerikaanse soldaten in Afghanistan dan? En de Fransen indertijd in Algerije? En wat dacht je van de Israëliërs in de bezette gebieden? Politisering van oorlogsmisdaden leidt tot selectieve verontwaardiging en comfortabele hypocrisie. Dergelijke drogredenen relativeren individueel uitgeoefend geweld en gebruiken agnotologie als beproefd middel om twijfel te zaaien.

De betekenis van oorlogsmisdaden is niet de nationaliteit (Rus, Oekraïner etc.) maar de intentie van de dader (bijv. Sjisjimarin in Kiev) om vervolgens vandaar uit verder te oordelen.