Jannes H Mulder

www.janneshmulder.nl

Gepubliceerd op 02-05-2020

2020-05-02

Exceptionalisme

betekenis & definitie

Exceptionalisme is de ideologie van een uitverkoren volk zijn. Exceptionalisme is de absolute overtuiging uitzonderlijk te zijn.

Europees exceptionalisme is gebaseerd op de oude Griekse beschaving. Amerikaans exceptionalisme is van recentere datum. Indertijd was de cultuur in Griekenland waarschijnlijk uniek en niet te vergelijken met bijvoorbeeld de toen ook bestaande Perzische beschaving. Anders geformuleerd: exceptionalisme is mythe vorming. Een dergelijke eigen beschavingsmythe legitimeert de uitoefening van gezag en macht. Denk daarbij bijvoorbeeld aan kruistochten, kolonialisme, godsdienstige en militaire missies maar vooral ook aan de oprichting en instandhouding van internationale instellingen zoals de VN, en veel meer instanties van grote waarde.

De wereld is op weg naar een multipolaire wereld. Het Westers exceptionalisme en vele Westers-georiënteerde internationale instituties komen toenemend onder politieke druk te staan. Andere volkeren, landen of beschavingen waaronder China, Rusland en India eisen voor hun uitzonderlijkheid ook rechten op. Ook verdient aandacht de principiële vraag of er zoiets als menselijk exceptionalisme bestaat en of mensen ten aanzien van dieren geen plichten hebben.

De aanspraak op respect voor elkaars cultuur neemt mondiaal gestaag toe. Dit opkruipende multicultureel exceptionalisme leidt tot stapsgewijze bijstelling van internationale regels op het terrein van bijvoorbeeld de mensenrechten (VN), het klimaat (Parijs) en pandemieën (Corona). Cultureel exceptionalisme op mondiaal niveau komt in het huidige tijdsbestek voornamelijk dankzij soft power tot ontwikkeling. De combinatie exceptionalisme en politiek geweld lijkt nauwelijks meer te werken.

Bronvermelding