Kostenallocatie betekenis & definitie

Kostenallocatie heeft betrekking op de toewijzing van indirecte, gemeenschappelijke of gezamenlijke kosten aan verschillende kostendragers zoals producten, diensten, afdelingen of klanten. Het vaststellen van een eerlijke en efficiënte allocatie van kosten betreft één van de moeilijkste vraagstukken binnen het accountingvakgebied.

Het kostenallocatievraagstuk treedt op indien organisatie-eenheden samenwerken en daarvoor gemeenschappelijke middelen aanwenden, zoals een administratieve afdeling die voor meerdere organisatie-eenheden werk verricht. Op dat moment worden kosten gemaakt die niet direct toe te wijzen zijn aan een bepaalde kostendrager en dienen deze indirecte kosten middels een of meerdere kostenallocatiemethoden toegewezen te worden aan kostendragers. Allocatiemethoden zijn in drie categorieën onder te verdelen:

• Op volume gebaseerde kostenallocatiemethoden (zoals delingscalculatie, equivalentiecijfermethode, opslagmethode en kostenplaatsenmethode)
• Op activiteiten gebaseerde kostenallocatiemethoden (zoals activity-based costing en afgeleiden daarvan)
• Allocatiemethoden vanuit de speltheorie (zoals Shapley Value, Nucleolus en SCRB-methode)

Belangrijk om op te merken is dat iedere kostenallocatiemethode gebaseerd is op andere principes van een eerlijke en efficiënte kostenallocatie. Geen enkele allocatiemethode voldoet aan alle mogelijke principes van een eerlijke en efficiënte verdeling.

Organisaties kunnen verschillende redenen hebben voor het toepassen van kostenallocatiemethoden. Allereerst zorgt kostenallocatie voor inzicht in de kosten van gemeenschappelijke middelen die door de organisatie aangewend worden om een product of dienst te kunnen leveren. Daarnaast worden kostenallocaties in de praktijk toegepast ten behoeve van incentivering van managers en medewerkers. Op het moment dat indirecte kosten niet of niet efficiënt gealloceerd worden, bestaat de kans dat medewerkers of afdelingen gemeenschappelijke middelen overconsumeren (ook wel het free-riderprobleem genoemd). Over het algemeen geldt dat hoe groter het aandeel van de indirecte kosten is ten opzichte van de totale kosten, hoe belangrijker een accurate allocatie van die kosten is.