Slachtofferschap betekenis & definitie

Slachtofferschap is de gemoedstoestand steeds de pineut te moeten zijn. Collectief slachtofferschap is de sensatie als groep voortdurend een bepaald soort discriminerend geweld te moeten ondergaan.

Slachtoffers van een groep, gekenmerkt door huidskleur, geslacht, ras of godsdienst ervaren vaak blijvende schade. Er ontwikkelt zich een reactieve identiteit van waaruit een collectief gevoel van slachtofferschap ontstaat. Voorbeelden zijn nazaten van de slavernij en ernstig getraumatiseerde bevolkingsgroepen (Balkan, Rwanda, Noord Ierland en zo meer). Israëlische Joden na de Holocaust en Palestijnen na de Nakba vertonen eveneens slachtofferschap. Beide volkeren lijken soms hun slachtofferschap te cultiveren. Meer hedendaags zijn de zogenoemde culture wars waarin progressieve activisten zich het slachtoffer voelen van ‘conservatieve witte heteroseksuele mannen’.

Slachtofferschap heeft de neiging het verleden te mystificeren en het culturele kapitaal te vergroten. Eigen kunst, eigen musea & lesmateriaal, herdenkingsceremonieën en de eis van excuus en smartengeld versterken het zelfbeeld. Politieke correctheid komt tot bloeit (‘tot slaaf gemaakt’) en zelfkritiek verdwijnt.

Bevrijding van slachtofferschap.

Een homo-leerling pesten en steeds weer voor lul zetten, leidt tot hulpeloosheid. Met een lotgenoot discriminerende ervaringen delen, kan slachtofferschap in de hand werken. Maar gender-slachtofferschap is geen gegevenheid! LHBT en MeToo bevrijdingsbewegingen bewijzen het tegendeel.

Positieve economische ontwikkelingen reduceren zelfbeklag. Een charismatische leider neemt verantwoordelijk en doet wonderen (I Have a Dream). Publieke ontmoetingen van slachtoffers en daders leiden soms tot een bevrijdende catharsis. In andere situaties lijkt slachtofferschap er bij te horen. Zo komen in het Israëlisch - Palestijnse conflict Holocaust én Nakba steeds weer terug. Het dubbele slachtofferschap zorgt aan beide kanten voor een neergaande spiraal. Als beide partijen zouden stoppen met vluchten voor hun verantwoordelijkheid, komt politieke vergeving mogelijk in zicht.