Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2024)

Gepubliceerd op 15-05-2024

yips

betekenis & definitie

(1988) (< Eng. sl.) (sp., vooral golf) de zenuwen; de bibbers; mentale blokkade; neurologische verkramping; spiertrekkingen; het plotseling en onverklaarbaar verlies van het vermogen om bepaalde vaardigheden uit te voeren (bijv. het putten tijdens een golfpartij). Deze term viel o.a. tijdens de dramatisch slechte prestaties van Tiger Woods in 2015. Yips werd volgens sommige bronnen bedacht door golfkampioen Tommy Armor, blijkens een citaat in P. Davies (Dict. of Golfing Terms. 1980) maar het woord dook al veel eerder op: in 1932 in het filmscript van ‘Scarface’: “Gee, that tie really give me the yips.” in het honkbal wordt deze aandoening de Steve Blass-ziekte genoemd, naar een werper. Gymnasten hebben het over de 'twisties' en darters over 'dartitis’.

• Bij zelfs de meest actieve en ervaren pistool-schutters of violisten doet zich soms een vergelijkbaar fenomeen voor. Zij kunnen plotseling niet meer de trekker overhalen of de strijkstok naar achteren krijgen. In de golf-sport wordt een dergelijk 'mental-block' betiteld als Yips, het oncontroleerbare stuiptrekken of sidderen van de spieren. Eenmaal op de green beland kan de golfer niet meer putten. Voor de Westduitser Bernhard Langer heeft Yips het jaar 1988 hardgrondig verziekt. (NRC Handelsblad, 31/12/1988)
• Van midgetgolfen krijg je, als je niet uitkijkt, de 'yips'. De golfers beschrijven de aandoening een beetje vaag, maar het komt erop neer dat het je op de hersens slaat en je handen niet meer doen wat je wilt. De term komt precies op tijd, want dat heb ik zelf ook erg vaak. (Leeuwarder courant, 30/06/1990)
• Tot voor kort leed Langer voor de derde keer in zijn overigens imposante carrière aan de gevreesde „yips", hetgeen zoveel wil zeggen dat niets wil lukken op het groene tapijt rondom de vlag. (De Telegraaf, 21/07/1990)
• Honderden balletjes slaan ze richting putje. Midgetgolf zonder obstakels, zonder familievetes ook. Een topgolfer weet hoe belangrijk de putt voor hem is. Zeker als hij de yips heeft leren kennen. De yips is de totale blokkade op de green, het glad geschoren gedeelte rondom de hole. Het veldspel gaat prima, maar zodra de speler moet putten blokkeert hij. (NRC Handelsblad, 24/07/1993)
• Voor de lange Welshman Parkin leek een glanzende carrière weggelegd; hij werd in 1984 uitgeroepen tot beste rookte (eerstejaars prof) van de Tour. Maar daarna bestond zijn golfbestaan uit vallen en opstaan. De beruchte yips, zoals golfers de zenuwen bij het putten noemen, sloegen bij hem geregeld toe. (Het Parool, 03/11/1994)
• Vele verslaggevers meenden achteraf ten onrechte dit drama te kunnen verklaren door het toeslaan van de yips, de onkontroleerbare bewegingen van arm of pols die zo gevreesd worden door golfers, biljarters, darters en schutters. (Knack, 20/09/1995)
• Er is nadien een lange discussie gevoerd over de vraag of Langer getroffen was geweest door een aanval van de yips , dat zijn de oncontroleerbare bewegingen van arm of pols die zo gevreesd worden in precisiesporten als golf, darts, karabijnschieten en biljarten. Op de British Open van '88 hadden die yips Langer al eens te pakken gehad, toen hij op de zeventiende vijf putts nodig had. Nadien vroeg een verslaggever wat het Duitse woord voor yips was. Waarna Langer zonder aarzelen: Daar bestaat geen woord voor in het Duits. (Knack, 14/09/1997)
• De 'yips', de nerveuze bewegingen van sommige golfers als ze op het punt staan te 'putten', zijn spierkrampen in de armen. Dat meldt een Amerikaans onderzoek. De studie zegt dat de spierbewegingen vergelijkbaar zijn met de krampen die schrijvers en muzikanten kunnen hebben. Over de uiteindelijke oorzaak van de spasmen heerst onenigheid. (De Tijd, 21/04/2005)
• Arnold Palmer heeft een milde vorm van de yips. (Golf voor Dummies. 2006)
• De ‘twisties’ hebben tegenhangers in andere sporten. De bekendste zijn de ‘yips’ in golf, en ‘dartitis’ in darts. Allemaal linken ze het psychologische – meestal prestatiedruk – aan een uitvallend spiergeheugen en een plotseling gebrekkige fijne motoriek. (De Standaard, 29/07/2021)
• Na Hendry’s zevende en ultieme wereldtitel in 1999 veranderde er iets. In een interview uit 2018 gaf hij toe dat door meer om te gaan met andere spelers zijn ‘onoverwinnelijkheid werd aangetast’ – al schreef hij zijn neergang wel eerder toe aan een ernstige versie van de yips, de bibber die ook golfers kennen – vanaf 2000 begon die bij hem op te steken. (De Standaard, 02/05/2022)
• “In het golf kennen ze een vergelijkbaar fenomeen: de yips, waarbij de golfer last heeft van polsspasmen. Vervelend, maar minder gevaarlijk dan in het turnen, natuurlijk”, aldus Biles in de podcast ‘Call Her Daddy’. “Daar kan je compleet verkeerd landen nadat je de controle verliest. (Het Laatste Nieuws, 18/04/2024)