Forten in Middenbeemster betekenis & definitie

Aan de zuidzijde van Polder Beemster liggen enkele omgrachte forten van de Stelling van Amsterdam. De aardwerken werden in 1886-'89 aangelegd, de verdedigbare aardwerken in 1895. De bomvrije gebouwen van beton kwamen in 1911-'14 tot stand in de vorm van een hoofdgebouw en een hefkoepelgebouw, onderling verbonden via een poterne. Het hoofdsteunpunt van dit gedeelte van de stelling was het voorm. fort bij Spijkerboor (Westdijk 46), dat diende ter afsluiting en verdediging van de Beemsterringvaart.

Het heeft een hoofdgebouw van twee verdiepingen (1911) en een zeer zwaar uitgevoerde pantserkoepel. Verder zijn er een fortwachterswoning en een schietbaan (circa 1950). Na 1918 diende het achtereenvolgens als Huis van Bewaring voor militairen, als interneringskamp en als kamp voor dienstweigeraars. In het fort zijn enkele wandschilderingen uit circa 1920 bewaard gebleven. Van het voorm. fort benoorden Purmerend (Kwadijkerweg 2-8) is het aardwerk uit 1886 in 1895 tot een verdedigbaar aardwerk omgebouwd ter verdediging van de Beemsterringvaart en enkele wegen. Er zijn bomvrije gebouwen (1912) en een fortwachterswoning (Kwadijkerweg 2). Het fort is in gebruik als wijnopslagplaats. Het voorm. fort aan de Nekkerweg (bij Nekkerweg 24) diende ter afsluiting en verdediging van de Nekkerweg en de Volgerweg. Het heeft bomvrije gebouwen (1911) en een houten fortwachterswoning (Nekkerweg 24). In 1914 werden de bomvrije gebouwen voltooid van het voorm. fort aan de Middenweg (bij Zuiddijk 13) - met gepleisterde fortwachterswoning (Zuiddijk 13) - en het voorm. fort aan de Jisperweg (bij Zuiddijk 4).

Andere onderdelen van de stelling in de Beemster zijn een inundatiesluis (bij Zuiddijk 14; 1890-'91), een damsluis met boogbrug en dubbele schotbalkensponning (bij Rijperweg 99; 1899), en een damsluis bij de Jispersloot (Volgerweg ong.; 1914).

Gepubliceerd op 26-05-2017