Ritueel-kritiek betekenis & definitie

Ritueel-kritiek is suggesties voor verandering van de uitvoering van het ritueel geven. Stilstaan bij de inhoud en wijze waarop het ritueel tot stand komt. Het ritueel kritisch analyseren en met argumenten becommentariëren.

Ritueel-kritiek analyseert, becommentarieert en biedt suggesties voor verandering. Drie punten vragen aandacht: GELOOFWAARDIGHEID, KADER en ZINGEVING.

I: hoe geloofwaardig zijn de handelingen van bijvoorbeeld groeten, afscheid en rituelen? Overtuigt de spijtbetuiging binnen de spijt en het ritueel? Klopt de lichaamstaal? Zijn de symboolhandelingen overdreven?

II: het kader of de omlijsting. Ritueel en overgangen betreffen vaak huwelijk en uitvaart. Bij een 'mooie' uitvaart is de eredienst goed geframed, heeft een kop en een staart en de aanvang en het slot zijn gemarkeerd. Binnen een kader gaat iets open en weer dicht. Er is een voorgrond, een 'inner circle' en anderen bevinden zich op de achtergrond. Desondanks vindt alles plaats onder één noemer, binnen een gegeven context met een voor iedereen bekende bedoeling. Fysiek bevindt men zich binnen de rituele ruimte, onder het hoge gewelf van stadhuis, kerk of uitvaartcentrum.

III: de vraag naar zingeving. Waar verwijst het symboolgebaar naar? Wat is het zingevende, transcendentale, metafysische, spirituele element? Een ceremonie engageert deelnemers, drukken samengebalde buitengewone gevoelens uit. Gebeurt dat?

Antiritualisten wijzen op het ritueel als zijnde vals, hypocriet en clichématig. Zij spreken van veinzerij, poses en rouwmisbaar. Allemaal niet eerlijk, niet oprecht en daarmee niet geloofwaardig. Oprecht veinzen (Kellendonk) of intentionele goedbedoelde hypocrisie (Mille) betreft de kloof tussen 'zou kunnen' en 'had gemoeten'. De behoefte is steeds de kloof tussen ethisch ideaal en sociologische werkelijkheid te overbruggen. In de mise-en-scene van het ritueel komen theorie en praktijk samen. Die praxis kan altijd beter, vandaar het belang van ritueel-kritiek.