Mes betekenis & definitie

Iemand het mes op de keel zetten, iemand tot iets dwingen door te dreigen met geweld.

‘Wanneer gij bij een heerser tafelt’, zo staat in Spreuken 23:1-2, ‘bepaal dan uw aandacht alleen bij wat vóór u staat, en zet u het mes op de keel, als gij een gulzig mens zijt’ (NBG-vertaling). Ofwel: dwing uzelf om niet te veel te eten. Het is niet zeker dat de uitdrukking iemand het mes op de keel zetten (alleen) aan de bijbel te danken is, aangezien de inhoud universeel beeldend is. Waarschijnlijk wordt er in de romantitel Tussen mes en keel, van Geerten Meijsing, gevarieerd op de uitdrukking. De uitdrukking komt niet meer terug in de NBV, die hier heeft ‘Bedwing je gulzigheid’.

Bijbelcitaat: Luthervertaling Visscher (1648-1896), Spreuken 23:1-2. Als gij zit en eet met een heerscher, geef dan acht op wien gij vóór u hebt; en zet een mes op uwe keel, indien gij een gulzig mensch zijt. (De Statenvertaling (1637) en andere oude vertalingen hebben aen i.p.v. op.)

Gebruiksvoorbeeld: De Republikeinse meerderheid in het Amerikaanse Kongres zette Clinton het mes op de keel. Hij kon kiezen: de snelheidsbeperkingen vrij laten of fluiten naar de 180 miljard frank op de begroting voor het onderhoud en de vernieuwing van de wegen. (De Standaard, nov. 1995)

Gebruiksvoorbeeld: De Bask zette toeleveranciers het mes op de keel en doorbrak de bureaucratische ‘ingenieursmentaliteit’ bij Volkswagen. (NRC, aug. 1994)

Gepubliceerd op 11-05-2017