Mensenrechten betekenis & definitie

Mensenrechten zijn een onderdeel van de “rechtsstaatsgedachte”. Bij mensenrechten gaat het om fundamentele universele rechten die aan de mens louter op basis van mens-zijn toekomen en die zijn neergelegd in constituties en mensenrechtenverdragen. De gedachte van mensenrechten is oud en vindt zijn oorsprong in het natuurrechtsdenken.

De belangrijkste verklaring van mensenrechten in de huidige tijd is de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM, 1948) vormde de basis voor verschillende andere mensenrechtenverklaringen, zoals het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR, 1966) en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM, 1950).

Binnen de mensenrechten wordt onderscheid gemaakt tussen drie groepen rechten (ook wel “generaties” rechten genoemd). De eerste groep (of generatie) zijn de klassieke rechten. Hierbij gaat het om vrijheid van geweten, vrijheid van gedachte, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vereniging en vergadering en andere politieke rechten.

De tweede groep (of generatie) zijn de sociale rechten of de sociaaleconomische rechten. Hierin vindt men recht op werk, recht op huisvesting, recht op werkstaking en andere typisch sociaaleconomische idealen gewaarborgd. De kritiek op dit soort rechten is over het algemeen dat het niet gaat om “rechten” in strikte zin van het woord maar om sociale idealen. Het mag een mooi idee zijn iemand een “recht” op werk te geven, maar of dat recht kan worden gerealiseerd hangt af van de economie en van de stand van ontwikkeling van het land. Sommige landen erkennen daarom dergelijke sociaaleconomische doelstellingen niet als “rechten”.

Een derde groep van rechten (of generatie) zijn de collectieve rechten. Hierbij gaat het niet om rechten die aan individuen toekomen maar aan groepen. Een recht dat in dit verband vaak genoemd wordt is het recht op “culturele identiteit”.

Laatst bijgewerkt 13-04-2015