Dawkins, Richard betekenis & definitie

Richard Dawkins (geb. 1941) is een Britse evolutiebioloog, verbonden aan New College (Oxford) die in 2006 het bekendste atheïstische boek uit onze eeuw schreef: The God Delusion.

Dawkins geeft een, in gewone omgangstaal gesteld, overzicht van de godsbewijzen, de religieuze dan wel niet-­religieuze fundering van de moraal en dat alles tegen de achtergrond van zijn eigen darwinistische theorie die hij toepast op terreinen die voorheen niet door het darwinistisch denken werden bestreken. Het is het tweede boek van de groep die tot het Nieuw Atheïsme wordt gerekend.

Reeds uit The Selfish Gene (1976) was gebleken dat Dawkins beschikt over grote didactische vaardigheden en die zet hij met The God Delusion in voor de verdediging van onversneden atheïsme. In een voorwoord tot de paperback editie van The God Delusion gaat Dawkins ook in op enkele van de vele recensies die over zijn, zoals hij zelf zegt, ‘surprise bestseller’ verschenen waren. Zij vormen een goede inleiding in zijn denken.

Veel mensen, in het bijzonder intellectuelen (of mensen die daarvoor door willen gaan), menen dat geloven weliswaar voor henzelf geen optie is, maar voor vele anderen wel. En dat moet men dan respecteren. Dawkins hanteert voor die categorie de term ‘vicarious second­ order believers’ (plaatsvervangende tweede orde gelovigen), een op zichzelf aardige aanduiding, omdat daarin het woord ‘vicarious’ (‘plaatsvervangend’) wordt gebruikt, wat weer verwijst naar het belangrijke christelijke leerstuk van de ‘vicarious redemption’ (het plaatsvervangend lijden van Christus waardoor de mensheid zou zijn verlost van zonden).

Het wonderlijke is dat het atheïsme met die ‘plaatsvervangende tweede orde gelovigen’ net zoveel, zo niet meer, te stellen heeft dan met de religieus gelovigen. Immers ‘Believers in Belief ’ zijn net zo zelotisch als de echte gelovigen, laat Dawkins zien. Hun ijverzucht wordt bovendien opgepompt tot een zichzelf feliciterende ruimdenkendheid (‘ingratia­ting broad­mindedness’).

Laatst bijgewerkt 17-02-2017