Encyclopedie van Friesland

Prof. Dr. J.H. Brouwer (1958)

Gepubliceerd op 22-01-2020

KOLLUMERLAND EN NIEUW KRUISLAND, zeedijk

betekenis & definitie

Zeedijken Contributie. Zeewerend waterschap (ruim 8577 ha).

De ruim 8 km zeewering (Nieuwe Zeedijk, Schaltedijk, Soensterdijk en Platte Dijk) ligt langs de zuidkust van de Lauwerszee, sluit in het oosten aan op de prov. zeewering bij Nittershoek, in het westen op de rijkszeewering (Statendijk) bij Dokkumer Nieuwe Zijlen.Zeewaarts bevinden zich uitgestrekte kwelders en particuliere polders. Het waterschap onderhoudt ook de voormalige zeewering ‘Oude Zeedijk’ of Wouddijk,langs het Oud Dokkumerdiep tot grens Dantumadeel. Het oudste deel van tegenwoordige zeewering, de Soensterdijk, is wrsch. al van kort na 1300, de Nieuwe Zeedijk en de Schaltedijk om het ‘Nieuw Kruisland’ van 1529-42, de Plattedijk of ‘Statendijk’ is 1725-29 aangelegd. Platte-, Soenster- en Schaltedijk, officieel nog zeewering, worden door particuliere polders (Eskespolder, Catspolder, Nieuwe Buitenpolder) van de zee gescheiden. De oudst bekende instructie van Prov. Staten, voor het ‘Dijcksgeregte van Collumerlandt en Nieuw-Cruislandt’, is van 6.3.1719.

Bij Statenbesluit werd 24.11.1852, i.p.v. deze instructie, het eerste waterschapsreglement vastgesteld. Het Nieuw Kruisland werd aanvankelijk afzonderlijk bestuurd, ook als grietenij. Voor het wapen—> Zeewerend waterschap. Zie: J. K. de Boer, Bijdr. tot de gesch. der dijkspligtigheid in Frl. (Utrecht 1868) ;Jaarsma, Zeeweringen; Binnendiken en Slieperdiken.

< >