Evangelisch-luthers Diaconessen Oude Mannen- en Vrouwenhuis - Voor dit 18de- eeuwse gesticht werd in 1769 de eerste steen gelegd op een terrein dat door de stad ter beschikking was gesteld. Dankzij belangrijke schenkingen kon het in 1772 worden geopend. De voorgevel aan de Nieuwe Keizersgracht 120 draagt een stemmig karakter. Bijna de hele voorzijde wordt ingenomen door de kerkzaal, die een mooi orgel heeft. De middendeur van deze zaal heeft een marmeren bekroning, waarin het wapen van de stad, omgeven door een leeuw, de zwaan als het attribuut van Luther, een vrijheidshoed en de mercuriusstaf.
Aan de zijkanten zijn de wapens van de vier burgemeesters die ten tijde van de stichting in functie waren. De zijdeur heeft een overeenkomstige versiering, maar in hout. Hoewel de bestemming oorspronkelijk huisvesting van behoeftige oude lieden voorstond, zijn reeds dadelijk ook halfwezen opgenomen. Pas in de Franse tijd is het gesticht tevens dienst gaan doen als weeshuis en dat alleen om de dreiging het gesticht te moeten ontruimen ten behoeve van militaire doeleinden te kunnen afwenden. De wezen uit het weeshuis aan de Lauriergracht werden daartoe overgebracht naar het oudeliedengesticht, waarna het oude weeshuis aan de Franse autoriteiten werd afgestaan. Als weeshuis heeft het gebouw tot 1884 gediend. Als verblijf voor oude lieden heeft het sindsdien vele verbeteringen ondergaan. In 1975 vond een verbouwing plaats tot luthers verpleeghuis "Wittenberg". Sinds 1999 is "Wittenberg" een van de verzorgingshuizen van de Stichting Tabitha*.
LIT.J. Vriese, Onder de hoede van de Zwaan, I, O.A. 1961, 162; L.J.L. Meiners, Lutherse Diaconie deed veel aan weldadigheid, O.A. 1988, 130.
