Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2023)

Gepubliceerd op 28-06-2023

wraak van Montezuma

betekenis & definitie

(1966) (sch.) voedselvergiftiging, vooral met buikloop, diarree. Britten die in Frankrijk diarree oplopen, spreken vaak schertsend over ‘Napoleon’s revenge’ (de wraak van Napoleon). In Mexico spreekt men over de ‘Mexican twostep’, ‘Mexican fox-trot’ of ‘Mexican toothache’ en minder direct over de ‘curse of Montezuma’. Voor buikloop bij toeristen wordt ook wel eens het eufemisme turista* gebruikt. Mexico is gedeeltelijk tropisch en mede daardoor heeft het eten en het drinken meer en andere bacteriën dan waar wij aan gewend zijn. Vernoemd naar de laatste Azteekse keizer, Montezuma II (eigenlijk Moctezuma ca. 1470-1520). In het Amerikaans-Engelse taalgebied werd de term 'Mahoom’s disease' opgetekend in 1653; 'Montezuma’s revenge' in 1960. In Duitsland kennen ze de term ook (sedert ca. 1966) als 'Montezumas Rache'. In het Nederlandse taalgebied bestaan er talrijke volkse en/of eufemistische benamingen voor diarree: volle aflaat*; biakbuik*; bruine* monster; bruine* weesjongen; Chinese* slingerschijt; dunne* def; gatspat*; opa*; racekak*; (de) rappe*; aan de riebel*; Rotterdammertje (8)*; slingerschijt*; slingertijger*; spetterpoep*; sproeipoep*; spuiterij*; vliegende* spetter.

• La Lollo zei dat ze de maagkrampen had opgelopen tijdens een recente Mexicaanse reis. „Ik drink maar water, ik eet maar fruit zonder te wassen — ik heb het helemaal aan mezelf te wijten”, zei de in bont gestoken actrice. De uitdrukking „Montezuma’s Revenge” betekent letterlijk ,de wraak van Montezuma”, de priesterkoning van het oude Mexicaanse volk der Azteken. De Amerikanen bedoelen ermee, dat de kans op darm- en maagstoornissen na het nuttigen van eetwaren en het drinken van water in Mexico bijzonder groot is. (Tubantia, 12/12/1966)
• De 16-jarige Amerikaanse heeft de laatste dagen te maken gehad met de „Wraak van Montezuma", een op zichzelf onschuldige ingewandziekte, die het uithoudingsvermogen nogal aantast. (De Telegraaf, 24/10/1968)
• Bijna de helft kreeg in Mexico City te maken met de wraak van Montezuma in de vorm van buikkramp en reizigersdiarree. (Elseviers Magazine. 1976)
• Vermoeidheid bij de dansers? „Dat valt erg mee; ze zijn gewend zichzelf altijd en overal goed in conditie te houden. Natuurlijk moeten ze zich hoeden voor de „wraak van Montezuma'-' (maag- en darmklachten). (De Telegraaf, 16/09/1980)
• Het Westduitse elftal, wat een aantal oefenwedstrijden speelt in Mexico en wat eerder deze week verslagen werd door Engeland, wordt door pech achtervolgd. Liefst zes spelers zijn getroffen door de zogenoemde 'wraak van Montezuma' en liggen met hevige maag- en darmkrampen en koortsaanvallen ziek in bed. Aanleiding is het voor Europese begrippen erg slechte Mexicaanse drinkwater. (Amigoe, 14/06/1985)
• Ik besluit mijn afscheid van Chiapas te vieren met een daad van grote roekeloosheid door de spreekwoordelijke 'wraak van Montezuma' te trotseren en stap een taqueria binnen van waaruit zich een wel heel onweerstaanbare geur komt ... (Koos Hageraats, Robert-Henk Zuidinga: De Knuppel in het hoenderhok: een bloemlezing polemieken. 1989)
• Ik besluit mijn afscheid van Chiapas te vieren met een daad van grote roekeloosheid door de spreekwoordelijke ' wraak van Montezuma ' te trotseren en stap een taquería binnen vanwaaruit zich een wel heel onweerstaanbare geur komt melden. (Jan Donkers: Reizen maakt rijk. 1991)
• (Riemer Reinsma: Prisma van de Eufemismen. De knaldempers van de taal. 1992)
• Ten minste de helft van de toeristen naar tropische en subtropische gebieden wordt het slachtoffer van allerlei organismen in het voedsel, die vreemd zijn en waartegen de vakantiegangers derhalve geen weerstand hebben. Dit type maagdarmstoornissen, die in de medische wereld met veelzeggende namen als touristica' en de wraak van Montezuma' wordt aangeduid, is voor de westerse reiziger wel vervelend, maar meer ook niet. (het Parool, 04/07/1992)
• In Mexico noemen ze het ook: 'de wraak van Montezuma'. Daar lag ik al weer. De husband? De husband heeft la turista. (Trouw, 02/06/1993)
• TWEE MINUTEN LANG los van de wereld; tollend, duikelend, vallend, voorover, achterover, langzaam, snel, nog een keer en dan kletsnat. Dat is de nieuwste attractie van avonturenpark Hellendoorn: Montezuma's Revenge. Directeur Hans van den Berg (53) showt trots de aanwinst. "De bank biedt plaats aan 28 mensen en draait rond aan de armen en om z'n as. Als hij op zijn kop beneden hangt spuiten er waterstralen omhoog. De wraak van Montezuma is zoet.' (Algemeen Dagblad, 09/04/1998)
• Sarah en Freddie gaven elkaar vorige zaterdag hun jawoord in Mexico, midden in een tropische storm. Tot overmaat van ramp bleek een schotel zeevruchten van niet al te beste kwaliteit. De wraak van Montezuma trof bruidspaar en gasten. Gellar liet zich in het ziekenhuis behandelen tegen de diarree-aanval. (Gazet van Antwerpen, 06/09/2002)
• Toeristen die in Mexico last kregen van buikloop of turista hebben uitgebreid kennis gemaakt met 'de wraak van Montezuma'. Is de laatste Aztekenkeizer, misleid en verslagen door de Spaanse veroveraars o.l.v. Hernan Cortes, met de Mexicaanse griep naar een hogere versnelling overgeschakeld? (Het Belang van Limburg, 05/05/2009)
• De wraak van Montezuma? Kom, zeg het, Thomas, ze hadden de schijterij.' (Paul Jacobs: Een ijskoud gerecht. 2012)
• De wraak van Montezuma wordt ze wel-eens genoemd, de reizigersdiarree die je oploopt op een of andere tropische vakantiebestemming. Hoe meer goede bacteriën je darm bevolken, hoe minder kans de diarreeveroorzakende exemplaren de kans krijgen om je klein te krijgen en ook daar kunnen probiotica een duit in het zakje doen. (Goed gevoel, 21/08/2013)
• Ik was een uur na aankomst al geveld en gevloerd door de wraak van Montezuma, al heet dat in Gambia de wraak van Mandinka. (Rob Hoogland & Arthur van Amerongen: Het grote foute jongensboek. Deel 2. 2019)
• Enfin, ik heb de fles Agwa geledigd en het gaat nu stukken beter met mij, al is er het nodige glazuur van mijn tanden gespat en heb ik last van de wraak van Montezuma. (HP/ De Tijd, 04/2021)
• Mazzola werd de nacht voor Italië-Mexico getroffen door 'De Wraak van Montezuma', zoals hij het noemde, reizigersdiarree. (Erik Brouwer: Voetbal in Europa. 2021)