Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2025)

Gepubliceerd op 14-01-2026

vrouw Holle

betekenis & definitie

(19e eeuw) (ook wel: Holda of Hulda) figuur uit de Grimm-sprookjes: een mysterieuze vrouw die in een huisje in een andere wereld woont. Ze symboliseert eerlijkheid en rechtvaardigheid. Een meisje dat bij haar in haar dienst komt en hard werkt, wordt beloond en overladen met goud. Een lui meisje dat niet wil werken, wordt echter bestraft met pek. Hiermee wordt het verschil tussen hard werken en luiheid duidelijk gemaakt. Vrouw Holle behoort ook tot een oud Germaans volksgeloof. Ze werd wel eens vergeleken met Frigg, een figuur uit de Noorse mythologie, die spint of weeft met de spoel. Zie ook: vrouw Holle schudt haar bed.

• Elders weer is het Vrouw Holle (Holda) die de ziekte met haren naam heeft gedoopt: in Hessen hollenzopf, volgens Grimm ook hollezaul (zaul = zagel, tagel, Eng. tail, haar1). En geen wonder, daar Vrouw Holle met een verwarden haarbos wordt voorgesteld, waardoor ze, volgens een kindersprookje, soms in geen jaar de kam liet gaan. (De taal- en letterbode. Jaargang 2. 1871)
• Toch spreekt uit de hier verzamelde bouwstoffen een echt Germaansche oorsprong. Wij vinden er b.v. sporen in terug, die de Saksen uit Zevenbergen rechtstreeks naar de Nederrijnsche gewesten als hun vaderland verwijzen. Gemeen met gansch Noord-Duitschland hebben ze Vrouw Holle, de Vrouw Berchta van Zuid-Duitschland, terwijl het woord hune, waarmee ze een reus bestempelen, ons aan sommige Noordnederlandsche gewesten herinnert. Nederlandsch Museum. Tweede Reeks. Jaargang 4. 1887)
• Het was een heel hoge glijbaan, je moest een toren op met een wenteltrap, en als je bovenaan stond had je een prachtig uitzicht over de hele Vermaak, met de speeltuin, een treintje dat bij gebrek aan passagiers niet reed, de midgetgolf, het spookhuis, het kasteel dat nog veel groter leek dan eerst, het park met doolhof, en de bossen eromheen, allemaal een beetje wazig, want vrouw Holle's bed was flink aan het sneeuwen, die ochtend. (De Revisor. Jaargang 13. 1986)
• Als kinderen hoorden wij allemaal wel ooit het sprookje over «Vrouw Holle» dat leerde dat vlijt wordt beloond en luiheid bestraft. Minder bekend is dat er onder die zedenles een eeuwenoude mythe schuil gaat. De oorspronkelijke kern van dit verhaal zou ongeveer 2.000 jaar oud zijn. Door de confrontatie van de eeuwenlange mondelinge overlevering met het christendom raakte het verhaal overwoekerd door moraliserende boodschappen.Nog minder bekend is dat het oude geloof in Vrouw Holle nog andere concrete sporen heeft achtergelaten. Ook, en niet in het minst, in Limburg. (Het Belang van Limburg, 19/08/1994)
• In het sprookjesbos worden de sprookjes van de gebroeders Grimm tot leven gewekt. Je ontmoet er vrouw Holle en Doornroosje en de kleinsten kunnen er genieten van het marionettentheater. (De Standaard, 24/06/2000)
• Ook grossieren de broers Grimm in dwangarbeid (,,Repelsteeltje''), dierenmishandeling (,,De wolf en de zeven geitjes''), ophanging (,,Trouwe Johannes''), foltering door wrede stiefmoeders (,,Vrouw Holle''), opsluiting in isoleercellen, valse beschuldigingen van kindermoord (,,De zes zwanen''), psychische marteling (,,IJzeren Hans''), verraad, betovering -- geen bestialiteit laten de heren Grimm onvermeld om de tere kinderziel te breken. (De Standaard, 12/01/2001)

< >