(18e eeuw) (euf.) dronken zijn. Vroeger zei men: te diep in de kan gekeken hebben: de kan leeggedronken hebben en de bodem gezien hebben.
• Dat hij nu het ongeluk gehad heeft, om op de Kermis in Stad wat al te diep in het wijnglas te kijken: dat is u zelv immers ook overgekomen? (Gerrit Brender à Brandis: De gouden bruiloft van Kloris en Roosje. 1791)
• Een dorppachter was in de stad gekomen, en had, naar zijne gewoonte, wat te diep in het glaasje gekeken. (Vaderlandsche letteroefeningen. Jaargang 1815)
• (A.E. B. Herroem: Bacchus in spreekwoordentaal, aangetoond in eenige honderden spreekwoorden en spreekwoordelijke gezegden. 1874)
• Hij is zat: is scheef geladen, weegt scheef, is in de boonen, is door den neus geboord, heeft den keizer (of den prins, den reus) gezien, heeft te diep in 't glas gekeken, komt van 't heilig Land, is in de oor gebeten, heeft den veldwachter gezien, zit met de kelderkoorts, heeft een kan (of een peer) aan, heeft zijn vracht, gaat op zijnen kop, heeft 'nen sabel aan, is gesabeld, komt scheef geladen van de merkt, heeft strooien beenen, meet de straat (of de kassei), draagt de vaan, legt watergangen, is van Stokers (of Brouwers) hond gebeten, ziet sterren, heeft 'nen kant aan, heeft zijn vaders leerzen aan, valt over zijn beenen, gaat in den molen, zijn tong slaat ijzer, heeft een stuk in zijn kraag. (Amaat Honoraat Joos: Schatten uit de volkstaal. 1887)
• (H. A. Horning: Spreuken en spreekwoorden op het godsdienstig leven toegepast. 1890)
• Het Nederlands zal wel voor geen taal onderdoen in vindingrijkheid van verzachtende termen voor dronkenschap en een borrel. ‘Hij drinkt’, ‘hij is aan de drank’ zijn al niet meer sterk eufemisties. Toegefelijker is men voor iemand die zich eenmaal te buiten gaat: hij heeft de hoogte, hij heeft wat te veel, hij is opgewonden, vrolik, of met vreemde woorden: tipsy, angeheitert, ému. Aangeschoten is alweer een versleten vergoeliking. Een politie-eufemisme is: ‘onder de invloed van de sterkedrank’. In volkstaal zegt men: hij is nat, vet; hij heeft 'm om, hij heeft het te pakken enz. Op dit gebied heeft de volkshumor vrij spel. Daarbij moet weer zorgvuldig geschift worden, want ieder weet dat de verschijning van een dronkaard niet overal ergernis geeft: de straatjongens zien alleen de grappige kant van het geval en drijven er naar hartelust de spot mee. Maar aan de andere kant zal juist hier de schertsende uitdrukking vergoelijkend werken, omdat de glimlach de opkomende ergernis kan verdrijven. Zulke omschrijvingen zijn o.a.: met een nat zeil thuis komen, te diep in 't glaasje gekeken hebben, de kachel aan hebben (Groningen), een Schiedamse lanteern in zien kop hebben (Hogeveen), onder stoom zijn, 'n stuk in zijn laars (zijn kraag, zijn pet) hebben, een snee in zijn oor (zijn neus) hebben (Drente),1) boven zijn teewater (zijn bier) zijn, saliemelk gedronken hebben, een graantje gepikt hebben (Camera Obscura), half zacht, zowat tussen pruimen en krenten, een beetje onder de olie zijn. (De Nieuwe Taalgids. Jaargang 14. 1920)
• Men zegt: „Hij heeft den Prins gesproken; hij is tipsy; vet; zalig; sikker; kachel; lijk; hij heeft spraakwater in; is boven zijn bier; over zijn theewater; buiten westen; bestoven; hij heeft de hoogte; een stuk in zijn kraag; een nat zeil; een bok aan een touw; hij is van de natte gemeente; een nathals; een drankorgel; een sikkerlap; hij is dronken als een zwijn; snip; kartouw; hij weet van hemel noch aarde; ’t is een proppenschieter; graantjespikker; neuriebak; hij heeft een roes aan; hij zuipt als een tempelier; hij ligt voor merakel; haveloos als een zatlap; omdat hij te diep in het glaasje heeft gekeken; hij is afgelaaien; als ’n drankwagen; hij kan op z’n beenen niet staan; niet over de streep loopen; hij komt van Schiedam… (Eigen volk; algemeen tijdschrift voor volkskunde (folklore) en dialect voor Nederland, Oost- en West-Indië, Vlaanderen, Zuid-Afrika en Noord-Amerika. 1936)
• Vroeger was het zóó, dat wie meer borrels tot zich nam, dan goed voor hem was, groote kant liep door de politie op den bon te worden geslingerd, gelijk de populaire uitdrukking luidde. Die tijd is voorbij en het gezegde „te diep in het glaasje gekeken" is uit onze huidige vocabulaire geschrapt. (Arnhemsche Courant, 25/03/1944)
• (Dr. C.G.N. De Vooys: Verzamelde taalkundige opstellen. Deel III. 1947) p. 232
• De zaak werd onderzocht en toen bleek, dat de man 's avonds wat te diep in het glaasje had gekeken. (Friese koerier, 24/02/1956)
• Het aantal synoniemen van het begrip „dronken zijn” is erg groot. Hier komen er een paar; aanvullingen op de lijst zijn van harte welkom. Hij is dronken; beschonken; te veel gedronken; onder invloed; onbekwaam; bezopen; zat; tipsy; boven z’n theewater; kachel; teut; ’m om; lazerus; geschuffeld; te diep in het glaasje gekeken; zijn zakken vol; aangeschoten; te veel aan Bacchus geofferd; een stuk in z’n kraag; blauw; de prins gesproken; in kennelijke staat; schouterig; top! zwaar; in de derde hemel; houten ogen; de hoogte; lam; doorgezakt; als een toeter; in de lorum; als een maleier; als een oorlogsschip; als een meloet; als een kanon; als een joker; als een gieter; sjikker; in de olie; laveloos; als een majoor; gestoofd; aan de vracht; keil; beneveld; afgeladen; in de neurie; als een tol. (Algemeen Dagblad, 02/10/1973)
• De 24-jarige soapactrice raakte zondagnacht op de rijksweg A2 in de slip en sloeg met haar Opel Frontera diverse malen over de kop. De populaire actrice bleef ongedeerd, maar politieonderzoek wees uit dat Schuurman veel te diep in het glaasje had gekeken. (de Telegraaf, 01/12/1999)
• Hij werd overladen door schuldgevoelens. ‘Ze hebben de verkeerde vermoord, mijn ouders hadden mij liever zien gaan in plaats van Jan!’ moet hij na de oorlog niet zelden hebben uitgeroepen als hij weer eens te diep in het glaasje had gekeken. (de Groene Amsterdammer, 23/02/2000)
• Volgens mij heeft onze Lieke al wat te diep in het glaasje gekeken als ze denkt dat wij dat glaasje nog moeten krijgen! (Peter Drehmanns: De schrijver en zijn meisjes. 2011)
• Zo Vince, wat zie jij eruit, is het laat geworden vannacht, of hebbie te diep in het glaasje gekeken? (Bart Chabot: Zestig. 2014)
