Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2025)

Gepubliceerd op 26-03-2026

salamitactiek

betekenis & definitie

(1952) (pol.) subversieve strategie om een groot, vaak impopulair of illegaal doel te bereiken door middel van een reeks kleine, stapsgewijze en ogenschijnlijk onbeduidende acties. Hierdoor hoopt men grote weerstand of vergelding te vermijden. De Hongaarse communistische leider Mátyás Rákosi (1892-1971) karakteriseerde de Sovjetrussische buitenlandse politiek in de jaren vijftig van de twintigste eeuw als ‘salami-tactiek’: niet gulzig in de politieke of militaire worst happen maar eerst een plakje afsnijden en opeten, vervolgens de volgende. Of: stapje voor stapje (plakje na plakje), zo plaatselijk en beperkt, dat de tegenstander hiervoor geen oorlog wil riskeren. Het strategische doel blijft uiteraard de hele worst. Op deze wijze heeft de Sovjet-Unie destijds haar grondgebied en haar invloedssfeer geleidelijk uitgebreid. De Hongaarse dictator Rákosi gebruikte de term om aan te tonen hoe hij aan de macht kwam, nl. door de oppositie eerst haar rechtervleugel af te snijden en daarna haar gematigde vleugel, zodat ten slotte alleen degenen die met de communisten wilden samenwerken overbleven. In The Times van 19 mei 1952 stond hierover het volgende: “Mr. Rákosi describes one stage in it as ‘salami tactics’, by which slices of the Small-holders' Party were cut away and its strength worn down, even while the Small-holders' leader was Prime Minister and Mr. Rákosi his deputy.”

• Onlangs heeft de Hongaarse dictator Rakoczi voor de Hogere School der Communistische Partij te Boedapest een openhartige uiteenzetting gegeven over de wijze waarop de communisten na een driejarige strijd, ondanks hevig verzet der Hongaren, er in slaagden stap voor stap de macht in handen te krijgen. Hij noemde deze methode om door geveinsde „samenwerking" de sterke tegenstand te overwinnen, door van de oppositie telkens „schijven af te snijden", tekenend de „Salami-tactiek", waardoor een mlnderheldspartij ten slotte het gehele volk overheerste. Salami is een soort worst. (Trouw, 04/10/1952)
• Communisten zijn meesters in wat Rakosi eens cynisch ‘de salamitaktiek’ noemde; het één voor één uitschakelen van de tegenstanders. (Vrij Nederland, 15/12/1956)
• Vooral „Der Spiegel" is daarin sterk en het in Hamburg verschijnende weekblad, dat Adenauer het leven al heel wat keren lastig heeft gemaakt, heeft menig schandaal aan de grote klok gehangen. De „Spiegel" maakt daarbij dankbaar gebruik van de beproefde Salami-tactiek van stukjes en beetjes. (De waarheid, 06/12/1958)
• Adenauer ziet twee grote gevaren: of de communisten zullen met suoces de „Salami”-tactiek toepassen, of de posities van de Westelijke landen in West-Berlijn zulien door onderhandelingen met de Sowjet-Unie ernstig worden verzwakt. (Nieuwe Tilburgsche courant, 30/08/1961)
• De Russen passen reeds geruime tijd de zogenaamde „salami-tactiek toe, waarbij zij telkens een schijfje van de „worst" (Duitsland) voor zichzelf trachten af te snijden. Maar worstsnijden behoeft geen Russisch privilege te zijn en sommigen wensen, dat de Russen als boete na iedere chicane een plakje van hun eigen worst zouden verspelen. (Nieuwsblad van het Noorden, 07/11/1963)
• Al waren de afspraken tussen de grote drie niet openbaar, het werd vlug duidelijk wie het daar voor het zeggen zou hebben. Met behulp van een methode die bekend werd onder de naam salami-tactiek werden de Hongaarse, Poolse en Roemeense burgerlijke partijen stap voor stap verdacht gemaakt, van hun kader beroofd en tenslotte als meepratende verenigingen ingelijfd of opgeheven. (H.J.A. Hofland: Tegels lichten. 1972)
• Wij hebben zorg over activiteiten binnen de WDM onder invloed van de bond van dienstplichtigen (de radicale soldatenbond). Er zijn enkele aanwijzingen voor salamitactiek ') en cellenbouw en de politieke leiding van defensie mag daarvoor niet onverschillig blijven. (Trouw, 26/11/1974)
• Het niet echt ingaan op de motie- Voortman sterkt de samenwerkende milieugroepen Midden-Delfland — de organisatoren van de manifestatie van zaterdag 28 april — in hun visie op het rijksbeleid dat als „ondemocratisch" wordt betiteld. Woordvoerder Henk Tetteroo verwijt het rijk „salami-tactiek": „Langzaam wordt door het rijk steeds meer van de weg binnengehaald. (De Volkskrant, 24/04/1979)
• De wijze van informatieverstrekking noemde hij een „salami-tactiek". (De Telegraaf, 28/06/1984)
• Met de ziekenfondsen vinden CNV dat Dees hiermee te veel vooruitloopt op de voorgestelde nieuwe opzet van het ziektekostenstelsel volgens de plannen-Dekkér voor een basisverzekering. De staatssecretaris volgt een 'salami-tactiek. Hierbij werd gedoeld op de deze week gekomen adviesaanvraag over de zogenoemde budgettering van de ziekenfondsen. (Nieuwsblad van het Noorden, 25/03/1988)
• Na mijn terugkeer schreef ik in het Financieele Dagblad:‘Het partijapparaat heeft de strijd nog niet opgegeven. Het wil de tijd afwachten om de salamitactiek toe te passen waarin communisten onovertroffen zijn.’ (Frits Bolkestein: De engel en het beest. 1990)
• Dagbladdirecties, handelaren in bedrukt papier, hebben de laatste decennia handigheid gekregen in de salamitactiek waarmee ze hun werknemers aan plakjes snijden. Langzaam, volgens een vast scenario, worden de makers van hun produkt onteerd. (Vrij Nederland, 08/02/1992)
• En ik was als de dood dat de communisten de salamitactiek toepasten. Dat ze landje voor landje zouden innemen. Ik dacht: de opmars begint vanuit China. Dan pakken ze de rest van Azië en vanzelf staan ze hier voor de deur. (Vrij Nederland, 20/11/1993)

< >