Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2024)

Gepubliceerd op 17-04-2024

rabbit hole effect

betekenis & definitie

(2019) (< Eng.konijnenhol-effect) het fenomeen waarbij mensen door verslavende algoritmen (gebruikt door sociale media zoals TikTok, YouTube e.d.) in een soort negatieve spiraal belanden en naar video’s geleid worden die steeds extremer worden. Gebruikers van het medium worden ondergedompeld in gelijkaardige media via in-app-aanbevelingen. Het effect treedt pas op nadat een uur is verstreken en men het gevoel van tijdsbewustzijn terugkrijgt. Een ‘rabbit hole’ of konijnenhol is een situatie waarbij men zo geïnteresseerd raakt in een onderwerp of activiteit dat men niet kan stoppen met proberen er meer over te weten te komen of het te doen. Op internet gaat het dan om een boeiend maar tijdrovend onderwerp. Deze metafoor werd ontleend aan Lewis Carrolls klassieker uit 1865, Alice's Adventures in Wonderland.

• Het is niet de eerste keer dat het aanbevelingsalgoritme problematisch blijkt. Vorig jaar nog bleek dat YouTube Kids, specifiek gericht op kinderen, vanaf gewone video's begon door te linken naar video's waar gewelddadige of verontrustende beelden in verwerkt zaten. YouTube zelf reageert dubbel op de vaststelling. Tegenover de New York Times zegt het bedrijf dat het geen zogenaamd rabbit hole-effect merkt. "Het is niet duidelijk of onze aanbevelingen je in de ene of andere richting duwen," zegt Jennifer O'Connor, product director van YouTube. (Datanews, 06/06/2019)
• Wikipedia is een encyclopedie die in ons dagelijks leven haast niet meer weg te denken is. Des te meer omdat veel andere encyclopedieën, waaronder de huidige Theaterencyclopedie, de Wiki-engine gebruiken; open source software waarmee je iedereen die dat wil kan laten meeschrijven aan je encyclopedie. Maar dit collaboratieve aspect laten we nog even liggen, eerst wil ik het hebben over het rabbit hole-effect. Iedereen die net als ik een goede portie van zijn leven op het internet heeft doorgebracht zal namelijk deze ervaring herkennen: je moet iets kleins opzoeken, bijvoorbeeld waar het woord encyclopedie vandaan komt. Vervolgens zie je in de eerste zin een blauwgedrukte hyperlink naar het woord kennis. Wat zou het woord kennis eigenlijk betekenen? Op het lemma over kennis zie je dat het vierde subhoofdstuk ‘in de managementtheorie’ heet, en kom je erachter dat de heer Weggeman in 1997 heeft geprobeerd de in de managementtheorie bestaande theorieën over kennis te inventariseren. Een dik uur later vind je jezelf terug in het lemma over een of ander obscuur laat 18deeeuws gezelschap dat bloedoffers bracht aan een lang vergeten godheid. (www.theaterkrant.nl, 30/08/2019)
• Er wordt onder meer gevreesd dat gebruikers van Tiktok met een ‘rabbit hole’-effect te maken krijgen. Dat betekent dat ze, door de specifieke algoritmes die het van oorsprong Chinese bedrijf gebruikt, bij filmpjes terecht kunnen komen die verdergaan op het filmpje waarvoor ze gekozen hebben, maar extremer zijn. De risicobeheersing die Tiktok toepast, schiet mogelijk tekort, met alle mogelijke gevolgen voor het mentale en fysieke welbevinden van de (minderjarige) gebruikers als gevolg en voor het risico op radicalisering. (Het Nieuwsblad, 19/02/2024)
• Algoritmes en het rabbit hole effect zijn twee bekende verschijnselen die bijdragen aan de verslavende werking van onder meer TikTok. (https://wnl.tv, 20/02/2024)
• ‘Blaas het abortuscentrum in je buurt op!’ ‘Een echte man deelt geen klappen uit: hij executeert.’ Ik ben goed twee uur aan het scrollen op TikTok, de populairste app onder Vlaamse jongeren, en ik zie de ene na de andere oproep om dood en vernieling te zaaien. Niet toevallig heeft de Europese Commissie een onderzoek geopend om na te gaan of de Chinese app genoeg doet om zijn jonge publiek te beschermen tegen het ‘rabbit hole effect’: het algoritme zou gebruikers steeds extremere video’s voorschotelen. (Humo, 08/04/2024)
• De Europese Commissie onderzoekt alvast of de Chinese app genoeg doet om zijn jonge publiek te beschermen tegen het 'rabbit hole effect’. (De Morgen, 16/04/2024)