Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2024)

Gepubliceerd op 29-11-2020

Lieverdje

betekenis & definitie

(1947) bijnaam van een bekend Amsterdams beeld (gemaakt door de Amsterdamse beeldhouwer Carel Kneulman). De benaming werd door Henri Knap voor het eerst in 1947 gebruikt in zijn rubriek Amsterdams Dagboek in dagblad Het Parool.

• Als ik hem daar behaaglijk over hoor praten, krijg ik wel eens aanvechtingen hem te doen invriezen en dan in Amsterdam, op een spierwitte sokkel naast het Lieverdje te plaatsen. (Simon Carmiggelt: Morgen zien we wel weer. 1967)
• Damrakkertjes breken de spanning door "imaazje, imaazje" te roepen, met uitgestrekte armen voor het Lieverdje. (Huub Schoondergang: En toen kwamen de kabouters: Van jeugdbeweging tot bewogen jeugd. 1971)
• Het woord "Lieverdje"kreeg zijn 'Amsterdamse' betekenis in 1947, toen de naam opdook in de rubriek "Amsterdams Dagboek" in Het Parool. Journalist Henri Knap omschreef er een jongen van een jaar of tien mee, die een hondje dat in de gracht was gevallen van de verdrinkingsdood had gered. Na dat eerste "Lieverdje" volgden er meer. Het "Lieverdje" symboliseerde de straatjongens van Amsterdam: altijd op zoek naar kattekwaad maar een hart van goud. (website ‘t Lieverdje, zomer 2004)
• Nadat zijn onderkomen letterlijk in rook opgaat, verlegt Grootveld de activiteiten naar het Spui rond het beeld van het Amsterdamse straatschoffie ’t Lieverdje. Dit beeld is in 1959 vervaardigd door beeldend kunstenaar Carel Kneulman op verzoek van het Comité tot Activiteit in Amsterdam voor een Jordaans kinderfeest. De beeldhouwer noemt het zelf zijn ‘tuinkabouter’. (Geertje Bos: Baantjer alias De Cock. 2008)
• Grootveld richtte zijn aandacht nu op Het Lieverdje, een bronzen beeldje van de typisch Amsterdamse straatjongen dat sinds 1960 het Spui sierde. Het was een recent geschenk van het sigarettenmerk Hunter aan de hoofdstad en Grootveld bracht het nu in verband met kanker. Aan het eind van 1964 verplaatste hij zijn zaterdagse ‘uche, uche’-vieringen naar het beeld van Het Lieverdje, dat hij aanduidde als het ‘symbool van de verslaafde consument van morgen’ in het ‘magisch centrum Amsterdam’. Hij noemde zijn bijeenkomsten voortaan ‘happenings’. (Han van der Horst: De mooiste jaren van Nederland. 2013)
• Het Lieverdje, liggend op de grond. Omvergereden. Toen ik die foto in de krant zag, gisteren, dacht ik onmiddellijk aan Carel Kneulman, de beeldhouwer die Het Lieverdje heeft gemaakt. (Theodor Holman: Holman liegt. 2014)
• Op zaterdagmiddag 2 mei 1959 wordt het beeldje van het Lieverdje te midden van de leden van het comité onthuld op het Spui. Het gipsen beeldje valt zo in de smaak dat al snel een inzamelingsactie wordt gehouden om het in brons te kunnen gieten en op een sokkel te zetten. En met succes, het Lieverdje wordt met steun van een sigarettenfabrikant een jaar later officieel voor de tweede keer onthuld door de vrouw van burgemeester Van Hall. (Eric Duivenvoorden: Rebelse jeugd. Hoe nozems en provo’s Nederland veranderden. 2015)
• Ik ging naar de nachtelijke provo­liturgie met de aanbidding van het Lieverdje, het zinnebeeld van de verslaafde consument, op het Spui. (Jacques Klöters: Voorwaarts leven, achterwaarts begrijpen. Mijn journaal. 2016)

< >