Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2024)

Gepubliceerd op 19-10-2023

het begin van het einde

betekenis & definitie

(19e eeuw) (cliché) begin van een reeks gebeurtenissen die tot het einde leidt; het punt waarop iets geleidelijk erger wordt. Vgl. Fr.: C’est le commencement de la fin. Eng. the beginning of the end (ook een film uit 1957). De Engelse frase werd al in de mond genomen door Winston Churchill tijdens een speech in 1942. Hij zei toen: “Now this (success in the Battle of Egypt) is not the end. It is not even the beginning of the end. But it is, perhaps, the end of the beginning.” De uitdrukking is uiteraard veel ouder en wordt wel eens toegeschreven aan Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord (1754-1838), die onder het regime van Lodewijk XVI werkte en minister van Buitenlandse Betrekkingen (tevens adviseur) van Napoleon was. In de winter van 1812 zou hij het nieuws van de terugtrekking uit Rusland verkondigd hebben met de zin: " C’est le commencement de la fin”. Er zijn echter bronnen die dit tegenspreken.

• Voor die enkele vlugge geesten, welke een boek of blad slechts doorloopen, en liefst van achteren op beginnen, sta hier nog maar alleen met drie woorden, dat men voortaan, tot wederopzeggens of althans uitscheidens toe, in dit Mengelwerk steeds een Spectatoriaal Vertoogje zal vinden, zoo wat van dezelfde lengte, denken wij, als dit allegaartje, hetwelk men als den zelfkant van het geheele werk gelieve te beschouwen. Bij alle dingen heeft men toch een begin noodig, en wel eer men een' stap verder gaat. Met genoegen maak ik intusschen een einde van dit begin, in stilte biddende, dat het het begin van het einde niet moge wezen! (Vaderlandsche letteroefeningen. 1823)
• Het oogenblik is gekomen, dat Karel Stuart deze voorstellen kalm zal kunnen aanhooren en overwegen... Gij kunt in vier dagen terug zijn... Meld u te Londen aan in het u bekende huis, waar ge mij of een aanwijzing zult vinden op welke plaats ik mij alsdan ophoud. Het is het begin van het einde, François Gruau!’ (H.J. Schimmel: Romantische werken. Deel 3. Mylady Carlisle. 1870)
• Toegegeven. Hij betaalde natuurlijk slechts, omdat het drietal hem achter gesloten deuren brengen kon. De wijk nemen wilde hij niet en liegen evenmin. Dat was alles uitgemaakt. Daarom ook werd er voorloopig betaald, al was hij weer de laatste om niet te weten, hoe dat het begin van het einde beteekende. (J. van Oudshoorn: Tobias en de dood. 1925)
• Het is alsof de koning zijn tanden in die weelderige, wippende heupen heeft gezet om er alle levenssappen uit te zuigen, aldus het sluipend bederf voleindend. Dommelig schuift hij zijn geniepig trage woorden in de richting van den gezonden, tevreden, geduldigen man aan zijn zijde. Of Choiseul wel weet, dat dat het begin van het einde is? (Simon Vestdijk: De dood betrapt. In: Forum. Jaargang 4. 1935)
• Er is een befaamde houtsnede van Albrecht Durer die de vier ruiters van de Apocalyps afbeeldt, nu 400 jaar geleden. Ze vertrappen de mensen onder het geweld van oorlog en pest, honger en dood, want ze zijn de herauten die het einde der tijden aankondigen. Dat einde kon in beelden worden vertaald want het visioen van de apostel Johannes, schrijvend op het eiland Patmos aan de Christelijke gemeenten van Klein Azie, gaf een precieze beschrijving van het scenario. De vier ruiters waren nog maar het begin van het einde, toen het eerste zegel van het Boek der Openbaringen werd verbroken. (NRC Handelsblad, 16/01/1990)
• De sociaaldemocratische SPD in Duitsland heeft gisteren nieuwe verkiezingen geeist. De politieke gevechten na het aangekondigde vertrek van Hans-Dietrich Genscher als minister van buitenlandse zaken, zijn volgens Peter Struck, voorzitter van de SPD-fractie in de bondsdag, "het begin van het einde van deze coalitie" . (Trouw, 30/04/1992)
• Today lijdt al zware verliezen, maar de actie van The Sun dreigt de oplage van Today onder de magische grens van 500.000 exemplaren te brengen. Voor Nederlandse begrippen is een oplage van iets minder dan een half miljoen aan de hoge kant maar voor Britse begrippen is dat het begin van het einde. (het Parool, 20/07/1993)
• Is 'Kopenhagen' de kroon op de Europese integratie of het begin van het einde? Op zoek naar de grenzen van de EU. Albanië? (NRC Handelsblad, 16/12/2002)