Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2024)

Gepubliceerd op 29-01-2024

een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een schrijver

betekenis & definitie

(1965) (cliché) oorspr. door de Nederlandse schrijver Gerard Reve als motto gebruikt van een brief die hij in 1965 in het tijdschrift Tirade publiceerde. Hij ontleende het aan het Engels: “An unhappy childhood is a writer’s gold mine’. Deze uitdrukking wordt volgens de ene toegeschreven aan Graham Greene, volgens de andere aan Edgar Allan Poe, Oscar Wilde of aan Ernest Hemingway. De laatste gaf in 1935 een interview in Esquire. Daarin werd hem gevraagd wat de beste opleiding voor een schrijver is. Hemingway antwoordde kortaf: “An unhappy childhood.” Maar in een boekrecensie (in Partisan review van juli 1949) van ‘Nineteen stories’ (1949) van Graham Greene stond het volgende: ‘An unhappy childhood is a writer’s gold mine, and one valuable thing Greene gets out of it is an honest basis for his stories.’ Er zijn wel meerdere variaties terug te vinden (zowel in het Engels als in het Nederlands). Bijv. Een ongelukkige jeugd is een vruchtbare voedingsbodem voor grote kunst.

• Maar wij waren niet arm — helaas, moet ik nu zeggen, want u weet ongetwijfeld dat een Engelse kunstenaar eens opmerkte: „Een ongelukkige jeugd, is des schrijvers goudmijn." (Het Parool, 17/12/1976)
• Een ongelukkige jeugd is het melk- koetje van een schrijver… (Elseviers Magazine. 1976)
• ‘Een ongelukkige jeugd is voor een schrijver een goudmijn.' Dat hoor je wel eens zeggen op een toon alsof daarmee een van de laatste ophelderingen omtrent een scheppend genie was gegeven. Maar wie er even over nadenkt, komt tot de slotsom dat het weer een van die talrijke loze diepzinnigheden is, en dat deze op z'n hoogst een doorzichtig en veel te late troost kan zijn voor mensen die beroerde kinderjaren hebben gehad en die vervolgens schrijver zijn geworden. (NRC Handelsblad, 21/07/1979)
• Een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een romanschrijver. Zo luidt een bekend gezegde uit de wereld der beroepsauteurs. (de Stem, 09/05/1981)
• Een ongelukkige jeugd is nergens goed voor, behalve als je later schrijver wordt. (Trouw, 27/05/1982)
• Zoals duizend keer eerder opgemerkt: een ongelukkige jeugd is voor een schrijver een goudmijn. (Nieuwsblad van het Noorden, 27/09/1985)
• Een ongelukkige jeugd is nog altijd des schrijvers goudmijn, zal Gurney gedacht hebben… (Provinciale Zeeuwse courant, 15/12/1989)
• Thomas beschouwt zichzelf als een typisch voorbeeld van het cliché „een ongelukkige jeugd is voor een schrijver een goudmijn". (De Volkskrant, 07/12/1990)
• Op een vraag naar de inspirerende nare jeugd die hij heeft gehad, schrijft hij de Engelse uitspraak ‘een ongelukkige jeugd is voor een schrijver een goudmijn’ aan Gerard Reve toe. (Algemeen Dagblad, 22/03/1995)
• Een ongelukkige jeugd is de diepste inspiratiebron die een dichter zich kan wensen. (Het Belang van Limburg, 29/10/1997)
• De atmosfeer en de tijd veranderen niet echt... Een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een schrijver? (Knack, 21/08/2002)
• Een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een schrijver, wordt wel gezegd. (De Gids. Jaargang 165. 2002)
• (Jaap Engelsman: Bekende citaten uit het dagelijks taalgebruik. 2004)
• De man had het respect van iedereen in zijn branche, kende roem over heel de wereld, maar lag in bed, bang van alles wat bewoog en van alles wat op bewegen leek (in dit verband is de song 'Brian Wilson' van de groep Barenaked Ladies ook een aanrader voor op de iPod). Brian lag in bed, wachtend om dood te gaan. Bang van zijn allang overleden vader. Een vader met losse handjes die de uitspraak 'een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een artiest' wat al te zeer ter harte nam. (De Standaard, 27/07/2007)
• Een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een schrijver, zo wil het cliché. (De Standaard, 07/11/2008)
• Als connaisseur van de Britse popmuziek zal u allicht vertrouwd zijn met het werk van punkprofeet John Lydon. Anger is an energy, sneerde hij ooit. Woede levert de brandstof om de wereld te lijf te gaan - met verfborstel, gitaar of pen, maar evenzeer met bokshandschoen, basketbal of koersfiets. Een ongelukkige jeugd is niet alleen een goudmijn voor kunstenaars. (Gazet van Antwerpen, 08/06/2013)
• Een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een artiest? Quinze «Ja, op voorwaarde dat je als winnaar uit de ellende bent gekomen. Ik besef zeer goed: als je op straat leeft, zijn er voor één winnaar honderden verliezers. Als je het gevecht met de marginaliteit wint, kan je niets meer overkomen. Dan word je... ijzersterk.» (Humo, 15/09/2015)
• Een ongelukkige jeugd is een goudmijn voor een schrijver, hoor je weleens. In het geval van Sue Grafton was daar geen woord van overdreven. (De Morgen, 06/01/2018)
• Onlangs vertelde een vriend me voor het eerst het een en ander over zijn ronduit moeilijke jeugd. Het was me al vaker opgevallen dat hij nauwelijks over vroeger sprak – nu begreep ik pas waarom. Maar ook: waar zijn vurige maatschappelijke engagement en koppig volgehouden idealisme vandaan komen. Een ongelukkige jeugd is niet alleen voor schrijvers een goudmijn, zoals de uitdrukking wil. (Tertio, 17/02/2021)
• Als therapeut moet ik vooral heel goed luisteren, en zoeken naar manieren om mensen in beweging te krijgen. Je kan dus niet zeggen dat ik als schrijver en therapeut van dezelfde talenten gebruik zal maken.” Maar wel van dezelfde ervaringen: een ongelukkige jeugd is zowel voor een schrijver als een therapeut een goudmijn. (De Morgen, 02/04/2022)