Woordenboek van Populair Taalgebruik

Marc De Coster (2020-2025)

Gepubliceerd op 01-11-2025

doos van Pandora

betekenis & definitie

1) (2011) (Rotterdam, havenarb.) kist met laad- en losgereedschappen.

• (Frits Bom: De havenman. Rotterdams voor gevorderden. 2011)

2) (17e eeuw) (Griekse mythologie) doos vol onheil, ellende; bron van problemen. Volgens de oude Grieken bestond de mensheid oorspr. enkel uit mannen. Om de mensheid te straffen werd door de goden de eerste vrouw geschapen, de beeldschone Pandora. Zeus gaf haar een doos die ze nooit mocht openen. Maar zodra hij verdwenen was, kon ze niet aan de verleiding weerstaan om het deksel van de doos te halen. Hierdoor zwermde alle ellende van de wereld eruit. In de doos bleef alleen de hoop over. In het Engels werd de uitdrukking (Pandora's box) voor het eerst opgetekend in 1579. Meer algemeen betekent het ook: een kwestie die, eenmaal is aangesneden, aanleiding geeft tot veel ingewikkelde problemen.

• Moeder der oncuysheyt ende afgrysselijckheyt. wesende gecleedt met schoon purpere ende root scharlaecken cleederen, vergult met gout, perlen en diamanten, en hebbende in haer handt eenen vergulden kelck vol lichtveerdicheyt, boosheyt en grouwel, ghelyck een doos van Pandora vol quellingh, schelmery en verdriet. (Cornelis de Bie: Faems weer-galm. 1670)
• Het fraai antiek kistje, dat gij op den rug dier groote zeeschildpad ziet, is de doos van Pandora. In stede der ondeugden en kwalen, die eruit ontsnapt zijn, bevat zij nu eenen klomp goud, die men in de assche van Sodom en Gomorrha heeft gevonden. (Hendrik Conscience: Eene uitvinding des duivels. 1864)
• De Amerikaanse democratische senator Humphrey sprak in dit verband: „De doos van Pandora is geopend" en inderdaad, volgens waarnemers tekenen zich reeds af: Nieuwe Brits-Amerikaanse wrijvingen, Frans wantrouwen tegen Churchill, moeilijkheden in Frankrijk en Duitsland bij de ratificatie van de Parijse aceoorden en een bittere partijstrijd in de Ver. Staten. (De Telegraaf, 18/03/1955)
• Het enigszins omhooggaan van het IJzeren Gordijn vergelijkt prof Böhler met het openen van de doos van Pandora, met dien verstande echter, dat het westen met zijn grote mate van vrijheid en individualisme veel geringere weerstanden heeft tegen deze geestelijke besmetting dan het oosten. (Het vrije volk, 12/01/1960)
• De doos van Pandora belooft niet veel goeds. Volgens de Griekse mythologie bevat de doos van Pandora goede en kwade dingen. Maar wie de doos opent, merkt dat de goede dingen binnen blijven en dat louter rampen ontsnappen. (Het vrije volk, 12/02/1987)

< >