(19e eeuw) (cliché) iemand (schuldig of niet) moet er hoe dan ook voor opdraaien. Ontleend aan een onuitgegeven toneelspel dat aan 'Max Havelaar' van Multatuli voorafgaat. Barbertje is de naam van een vrouw maar degene die aan de strop moet (Lothario), is de man die veroordeeld is voor moord op haar. Zij zou in stukken gesneden zijn en daarna ingezouten. Barbertje die als dood was opgegeven, verscheen daarna in de rechtszaal maar de rechter hield voet bij stuk: de man moet hangen. Van deze uitdrukking komt ook het woord 'barbertje' voor een hangmandje.
• Het bestuursstelsel, dat door schoon uiterlijk den voozen inhoud tracht te dekken, dat is grootendeels schuldig aan de onbetrouwbaarheid van den Javaan. Men kent de scène uit ‘De Bruid daarboven!’, waar de brutale Fransche huisknecht, slagen krijgt, als hij liegt en klappen, omdat hij niet liegt. Zoo is het met de Javaan eveneens. Voor hem geldt, gold en ik vrees zal nog langen tijd gelden: ‘Barbertje moet hangen.’ (De Hollandsche Lelie. Jaargang 26. 1912-1913)
• (F.A. Stoett: Nederlandsche speekwoorden en gezegden. 1923-1925)
• De uitdrukking ‘Barbertje moet hangen’, ofschoon ontleend aan de parabel-in-toneelvorm vóór de Max Havelaar, is in strijd met Multatuli's tekst, aangezien niet Barbertje maar Lothario veroordeeld wordt. (Multatuli: Volledige werken. Deel 1. Geloofsbelydenis. Max Havelaar. Brief aan ds. W. Francken Azn. Brief aan den gouverneur-generaal in ruste. Aan de stemgerechtigden in het kiesdistrikt Tiel. Max Havelaar aan Multatuli. Het gebed van den onwetende. Wys my [...] 1950 Aantekening)
• In zijn geestige proloog tot Max Havelaar verwarde Multatuli administratie (zijn geval) met rechter (zijn geval niet). Hoezeer desondanks zijn woord insloeg, hoezeer hij daarmee de tolk bleek van een vooropgezette mening kan niet beter worden bewezen dan door het gemeengoed geworden onjuiste citaat: Barbertje moet hangen. Maar ook: Multatuli werd voor zijn dooreenhaspelen gestraft (en zijdelings werd het recht gewroken) door een foutieve aanhaling. (F. Bordewijk: Geachte confrère. 1956)
• ‘Barbertje moet hangen,’ zegt de volksmond en ze vergeet daarbij dat het Multatuli om Lothario te doen was. (De Gids. Jaargang 151. 1988)
• Multatuli verrijkte het Nederlands met droogstoppel (van Batavus Droogstoppel, makelaar in koffie) en de uitdrukking "Barbertje moet hangen". (Nieuwsblad van het Noorden, 07/05/1992)
• Sommige fouten worden zo dikwijls herhaald dat zij - ten onrechte - door het gebruik geijkt worden geacht, zoals ‘Barbertje moet hangen’ en ‘Hij kent zijn Pappenheimers’. Ten onrechte - liegen wordt geen deugd doordat er veel leugenaars zijn. (Charivarius: Is dat goed Nederlands? 1998)
• Enquêtevoorzitter Van der Lee vertelde bij de start dat zijn commissie, naast inzicht in de ontwrichtende en complexe werking van het gasdossier, ook een bijdrage wil leveren aan het oplossen van de problemen in Groningen. Dat klinkt sympathiek. Toch zie ik liever dat hij zich richt op waar de enquête voor bedoeld is: het werkelijk willen leren van fouten. Hopelijk ruilen de commissie maar ook de Tweede Kamer en het kabinet dit niet in voor de onder mediadruk veel gebruikte reflex van Barbertje-moet-hangen. Dan kan het gedoodverfde zoenoffer dat Hans Vijlbrief heet voortvarend verder met het oplossen van de Groningencrisis. (De Volkskrant, 10/09/2022)
• Ook in de krochten van de sociale media doken donderdag pijlsnel enkele beulen op om KingConnah op te knopen. Aan het heilige rechtsprincipe dat iedereen onschuldig is tot het tegendeel is bewezen, hebben zij lak. Net zoals bij de intussen geseponeerde meldingen van grensoverschrijdend gedrag hebben zij ook nu weer hun oordeel klaar. Barbertje moet hangen. Dat barbertje pas 30 jaar jong is en met het voorzitterschap van Vooruit een immense verantwoordelijkheid opneemt en draagt, laat hen koud. (Het Belang van Limburg, 22/09/2023)
