Een woordenboek van de filosofie

Begrippen, stromingen, denkers

Gepubliceerd op 20-04-2017

2017-04-20

Schoonheid

betekenis & definitie

Eigenschap van een object die aanleiding geeft tot genot of bijval, waarbij de laatste rechtvaardiging behoeft in termen van de eigenschappen van het object. De term wordt in de huidige esthetica meestal vermeden als zijnde te eng, tenzij hij kunstmatig wordt uitgebreid tot esthetische waarde als zodanig; ook lelijkheid kan gewaardeerd worden, zoals men van pijn kan houden.

Er bestaan verschillende theorieën over de betekenis van ‘schoonheid’: het kan staan voor een waargenomen of aangevoelde kwaliteit, of voor een causale eigenschap die een bepaalde reactie in de spreker of in mensen in het algemeen oproept; of de term kan betekenis hebben door belangeloze liefde uit te drukken (dit is een taalhandeling-opvatting van ‘schoonheid’). Kant onderscheidde schoonheid in ‘vrije’ (zuivere patronen enzovoort) en ‘afhankelijke’ schoonheid (waarbij de patronen enzovoort die aanvaardbaar zijn worden ingeperkt door het soort object in kwestie). Anderen hebben, vanaf Plato, een soortgelijk onderscheid gezien tussen formele en expressieve of voorstellende schoonheid, maar dit hele onderscheid is omstreden.
I. Kant, Kritik der Urteilskraft, 1790, deel 1, §16.
E.F. Carritt, The Theory of Beauty, 1914, hoofdstukken 5,10.