Een woordenboek van de filosofie

Begrippen, stromingen, denkers

Gepubliceerd op 20-04-2017

2017-04-20

Negatie

betekenis & definitie

Er wordt soms onderscheid gemaakt tussen externe en interne negatie. Bij externe negatie wordt een hele propositie genegeerd, bij interne negatie slechts een deel ervan. ‘Men denkt niet dat hij zal komen’ kan betekenen: het is niet zo dat men zijn komst verwacht (externe negatie), maar ook: men denkt dat hij niet komt (interne negatie).

Er is een soortgelijk onderscheid tussen het negeren van een propositie en het negeren van een predikaat of term, bijvoorbeeld tussen 'dit is niet rood’ en ‘dit is niet-rood’. ‘Ontkenning’ en ‘negatie’ zijn in het algemeen synoniem, hun tegengestelde is ‘bevestiging’. Het principe van de dubbele negatie houdt in dat iedere propositie de negatie van haar negatie impliceert en erdoor geïmpliceerd wordt. In de intuitionistische logica wordt de tweede helft hiervan verworpen. Men kan met betrekking tot negatie verscheidene vragen opwerpen. Kun nen we ontkennende en bevestigende proposities afzonderlijk identificeren? Of kunnen we alleen zeggen dat twee proposities eikaars ontkenning zijn, zonder dat een ervan ‘de’ ontkennende is? Is iets ontkennen een speciale activiteit? Is bevestiging op enigerlei wijze meer fundamenteel dan ontkenning? Kan de taal het zonder negatie stellen?

aj. Ayer, ‘Negation’, Journal of Philosophy, 1952, herdrukt in zijn Philosophical Essays, 1954. (Definitie van negatie, ontbeerlijkheid ervan.)
G. Frege, ‘Die Verneinung’, in G. Frege, Logische Untersuchungen, uitgegeven door G. Patzig, 1966 (oorspr. 1919). (Is ontkenning een speciale activiteit?)
J.D. Mabbott, G. Ryle en H.H. Price, ‘Negation’, Proceedings oftheAristotelian Society, supplementary vol., 1929. (Wat wordt er bij negatie voorondersteld?)
G. Buchdahl, ‘The problem of negation’, Philosophy and Phenomenological Research, 1961-62. (Is bevestiging fundamenteler dan ontkenning?)
B.H. Slater, ‘Internal and external negations’, Mind, 1979. (Gebruikt dit onderscheid om verschillende problemen op te lossen.)