Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 18-10-2023

WIJZE

betekenis & definitie

(modus) is in de spraakkunst de naam voor die vormcategorieën van het werkwoord, waardoor de betrekking tot de werkelijkheid uitgedrukt wordt. De talen lopen op dit punt uiteen.

Het Nederlands heeft een aantonende wijs (z indicatief), een gebiedende wijs (z imperatief) en resten van een aanvoegende wijs (z optatief). Daar alle vormcategorieën in een taal slechts een scherp afgebakende functie hebben wanneer ze tegenover andere, overeenkomstige vormcategorieën staan, en de aanvoegende wijs vrijwel verdwenen is, is de vorm van de aantonende wijs in het Nederlands enigszins in de ruimte komen te zweven, waardoor zijn functie wisselt.

Lit.: B. van den Berg, Beknopte Ned. Spraakkunst (1952), blz. 49 vlg.