Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 06-08-2022

Substantie

betekenis & definitie

is in de filosofie van Aristoteles de eerste categorie, drager van een veelheid van eigenschappen, en die niet zelf van iets anders wordt geprediceerd. De substantie is de grond van haar werkingen.

Ze is „zelfstandig”, terwijl de eigenschappen „inhaerent” zijn. In de metaphysica van Descartes zijn de substanties van lichaam en ziel samengevoegd tot de mens. Spinoza leert dat God de enige substantie is. Bij Kant is substantie een grondbegrip van het kennen; de substantialiteit en onvernietigbaarheid der ziel is onbewijsbaar. De empiristen der 18de eeuw laten de substantie opgaan in haar werkingen. Toegepast op de zielsverschijnselen leidt dit tot het actualisme (W. Wundt), dat de realiteit der ziel stelt in de stroom van inhouden en tendenties en geen „drager” daarvan onderscheidt. In de natuurwetenschap zijn de aloude substanties meer en meer door functionele constanten vervangen.PROF. DR H. j. POS

Lit.: E. Cassirer, SubstanzbegrifF und Funktionsbegriff (1930).