Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 06-08-2022

Stuwwal

betekenis & definitie

(= stuwmorene) is een soort eindmorene, die o.a. in Nederland en Noord-Duitsland voorkomt en typisch is voor stilstandsstadia van landijsbedekking. Een dergelijke wal bestaat uit opgestuwde ondergrond met aan de gletsjerzijde een bekleding met grondmorene-materiaal.

Aangezien de ondergrond van het landijs in Nederland uit zand en grint met keien bestaat, die door Rijn en Maas zijn aangevoerd (zgn. Zuidelijk diluvium), en de grondmorene uit zgn. Noordelijk diluvium bestaat, komt in een stuwwal zowel zuidelijk als noordelijk materiaal voor. Sommige der noordelijke keien vertonen gletsjerkrassen, die hun transport als grondmorene van een gletsjer verraden. Nederlandse stuwmorenen zijn: de heuvelrug Nijmegen - Gooi, sommige heuvelruggen op de Veluwe en in Overijsel.