Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 18-10-2023

MOSKEE

betekenis & definitie

(van het Arabische woord masdjid, plaats van prosternatie) is de naam der Mohammedaanse bedehuizen, die tot het gemeenschappelijk verrichten van het vijfmaal per dag voorgeschreven Mohammedaanse „plichtgebed” (salât) zijn bestemd. De grotere moskeeën, waarin de verplichte godsdienstige samenkomsten des Vrijdags gehouden worden, noemt men vaak masdjid aldjâmi of djâmi alleen.

Deze benaming is intussen door Europese talen niet overgenomen. In Indonesië is de Maleise naam steeds mesigit. Het Mohammedaanse recht schrijft voor, dat er in iedere stad van enig belang een Vrijdagsmoskee moet zijn. In de grote steden zijn er zelfs meer dan één, zoals met name voor Constantinopel bekend is. Over de architectuur der moskeeën en de ontwikkeling der bouwvormen z Mohammedaanse kunst. Tot de onmisbare attributen van een moskee behoren de mihrab of gebedsnis, die de richting van Mekka aanduidt, en de kansel of minbar, waartoe een trap toegang geeft en waarop bij de Vrijdagsgodsdienstoefening de prediker (chalib) plaatsneemt. Zitbanken komen niet voor in moskeeën, maar vaak is de grond met tapijten belegd.

Dikwijls is een gedeelte gereserveerd voor de vorst en zijn gevolg. Een zelden ontbrekend bestanddeel is ook de minaret, vanwaar de muezzin tot het gebed oproept. In Indonesië zijn de oudere en gewone moskeeën gewoonlijk zonder minaret. De grote Vrijdagsmoskeeën hebben dikwijls verscheiden minaretten. Daar de moskeeën sedert het begin van de Islam het centrum van het openbare leven der Mohammedanen waren, zijn dikwijls, althans met de grote moskeeën inrichtingen van onderwijs (de medrese’s) en andere instellingen van openbaar nut, zoals hospitalen en gaarkeukens, verbonden. Beroemde oud-Mohammedaanse moskeeën zijn de Omajjaden-moskee te Damascus, de Amr-moskee te Caïro, de moskee van Sidi Okba te Kaïrwan en de Omajjadenmoskee te Córdoba.

In oud-Christelijke landen zijn vaak voormalige kerken tot moskee ingericht (zoals te Damascus). Ook de Turken hebben dit in 1453 gedaan met de Aya Sofia, die weder tot voorbeeld gediend heeft voor de grote moskeeën, die de Osmaanse sultans voor zich lieten bouwen.