Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 04-07-2022

Jordaan

betekenis & definitie

(Hebr.: Jardën, die omlaag komt; Arabisch: Nahr-esj-Sjeria of Sjeriat el Kebire, drinkplaats; Aulon bij de Grieken; zeer bekend uit de Bijbel) is de enige grote, steeds watervoerende, doch onbevaarbare rivier in Palestina. Hij ontspringt met enige oostelijke bronriviertjes in het Z. van de Anti-Libanon in Cesarea-Philippi en met een noordelijke op de 2759 m hoge Hermon; stroomt dan door het 1 m boven het Middellandse-Zeeniveau gelegen, met biezen (o.a. papyrus) begroeide Chetmeer (Bahr el Huleh) en bereikt vervolgens door een pauw en rotsachtig dal het op 208 m beneden zeeniveau gelegen Meer van Genesareth (Meer van Tiberias, Zee van Galilea).

De afstand tussen dit meer en de Dode Zee is niet meer dan 105 km, doch de sterk „meanderende” rivier heeft hier een lengte van minstens het dubbele. De Jordaan heeft zich hier een bedding, de Zor uitgeslepen in de woestijnsteppe-achtige bodem (El Ghôr) van de 7-16 km brede „Jordaanslenk”, langs zijn oevers begeleid door een smal oeverbos van tamarisken, riet, enz. De Jordaanvallei wordt beschouwd als een deel van de grote slenk, die van de Libanon naar het Z. via de Golf van Akaba en de Rode Zee tot in Oost-Afrika gevolgd kan worden. In het regenseizoen (Jan. Febr.) overstroomt de Jordaan haar oevers, waarna het bevloeide land van de Zor bebouwd wordt en goede oogsten kan opleveren. Bij het verlaten van de Zee van Galilea is het water nog helder, doch het wordt spoedig sterk vertroebeld door de meegevoerde zachte mergel, die de rivier van haar oevers afschuurt en afzet in de Dode Zee.

Beneden Jericho bereikt de Jordaan dit 394 m beneden het zeeniveau gelegen zoutmeer. Linkerzijrivieren van de Jordaan zijn o.a. de Jarmoek (Sjeriat el Menadhir) en de Jabbok (Zerka), van rechts neemt zij de Jaloed en de Fara op. De klei van het Jordaandal werd vanouds voor steenfa bricage gebruikt; Salomo vestigde aan de rivier een kopergieterij. In de Romeinse tijd waren er vele bruggen en veren over de Jordaan. De producten van de vallei zijn rijst, granen en suikerriet. De flora en fauna vertonen verwantschap met die van Oost-Afrika. w. VAN DE BUNT.