Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 28-12-2022

CONGREGATIE

betekenis & definitie

(Lat. congregare = bijeenbrengen) betekent in het algemeen: vrome vereniging met eigen statuten, in de schoot van de Katholieke kerk.

a. Onder de Katholieke leden heeft men de congregatie van de H. Maagd Maria en die van de H. Familie,wier algemeen doel is: de opwekking tot godsvrucht en broederliefde, in de wereld.

b. Kloosterlingen, die tot een congregatie behoren, zijn die welke lid zijn van een meer recente stichting, waarin geen plechtige geloften worden toegelaten: zo bijv. de Redemptoristen,

c. In de Benedictijnerorde betekent congregatie: een verbond van abdijen met gelijkluidende verklaringen op de algemene orderegel. Onder abt-primaat Dom von Stotzingen werd de orde verdeeld in 14 van zulke congregaties,

d. De Pauselijke Curie bestaat, volgens de Codex Iuris Canonici, behalve uit Tribunalen en Officies, uit 11 Heilige Congregaties, die ofwel door de paus zelf ofwel door de kardinaalprefect worden voorgezeten, en waarin, naar pauselijk goedvinden, nog andere kardinalen zitting hebben.

1. De Congregatie van het H. Officie of de Inquisitie, ingesteld 1542, is belast met de handhaving van geloof en zeden, oordeelt over de beletselen in gemengde huwelijken, veroordeelt boeken, die gevaarlijk worden geacht, en is alleen bevoegd, waar het gaat over het nuchterzijn der celebrerende priesters.
2. De Congregatie van het Consistorium, ingesteld 1588, maakt de agenda van een Consistorium gereed, helpt nieuwe bisdommen en kapittels oprichten of oude bisdommen verdelen, wint alle nodige inlichtingen in over te benoemen bisschoppen; onderzoekt het verslag van de bisschoppen over hun bestuur, enz.
3. De Congregatie der Sacramenten ziet toe of de zeven sacramenten naar behoren worden toegediend, onderzoekt of een bepaald huwelijk of ook een bepaalde wijding geldig is, enz.
4. De Congregatie van het Concilie houdt toezicht over eventuele concilies en vergaderingen van bisschoppen, behartigt de kerkelijke immuniteit, waakt over de kerkelijke fundaties, goederen en stichtingen; kan toelaten, dat leken kerkelijk goed in eigendom houden, hoe dan ook verkregen; en zorgt voor de bloei der parochies.
5. De Congregatie voor Religieuzen waakt over de belangen en privilegiën der kloostergemeenten en der wereldlijke groepen van een Derde-Orde, en verleent haar ook de nodige dispensaties.
6. De Congregatie voor de Voortplanting des Geloofs (de Propaganda Fide, ingesteld 1622), zorgt voor het Katholieke missiewerk, de missionarissen en hun seminaries en heeft in de zgn. missielanden de meest uitgebreide kerkelijke bevoegdheid
7. De Congregatie der H. Riten, ingesteld 1588, staat in voor alle liturgische aangelegenheden in de Latijnse kerk, alsook voor de verering der Relikwieën en al wat betrekking heeft op een zalig- of heiligverklaring.
8. De Congregatie van het Ceremonieel houdt zich bezig met het pauselijk ceremonieel bij kerkelijke en meer-wereldlijke plechtigheden.
9. De Congregatie voor buitengewone kerkelijke aangelegenheden onderhandelt, waar dit nodig is, met de burgerlijke regeringen over de oprichting van nieuwe of de verdeling van bestaande bisdommen en over de aanstelling van bisschoppen; beraadslaagt over concordaten, enz.
10. De Congregatie voor Seminaries en Universiteiten waakt over de studies en de tucht in de Katholieke seminaries, universiteiten en faculteiten en regelt het verlenen der academische graden.
11. De Congregatie voor de Oosterse Kerk regelt alles wat de Oosterse Katholieken, hun ritussen, rechten en gebruiken aangaat, ook als tevens de belangen van Westerse Katholieken er mede gemoeid zijn

DOM A.VAN ROYO. S.B.

Lit.: C. I. C. c. 488 no 2, cc. 242-257; Chelodi, lus Can. de Personis (Vicenza 1942); Cocchi, Comment, in C. I.

G., vol. III et IV (ed. Taurini 1931, 1932); Coronata, Instit. Iur.

Can., Vol. I (ed. Taur. 1939); De Jong, Kerkgeschiedenis; Hub. van Groessen, Het Kerkelijk Recht (Roermond 1947); Idem, Het Kerkelijk Recht voor Religieuzen (Roermond 1948).