Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 05-01-2022

Beaune

betekenis & definitie

(het Romeinse Belna of Beland) is een stad en onderprefectuur in het Franse dep. Côte d’Or, op 220 m aan de voet van de Côte d’Or en aan de Bouzoise, welke in de nabijheid ontspringt.

Zij is het middelpunt van het wijnland Beaunois, waar de meest gezochte Bourgognewijnen groeien, zoals Volnay, Beaune, Montrachet, Santenay, Pommard enz. Beaune telt (1938) 11 022 inw., ging in de middeleeuwen van de graven van Mâcon op de hertogen van Bourgondië over en werd onder Lodewijk XI bij Frankrijk ingelijfd. Van de 13de tot de 16de eeuw gold de stad als derde in het Bourgondische Rijk en ontving van de hertogen vele privileges. In de godsdienstoorlogen der 16de eeuw was zij een sterkte der Liga, echter niet met inwilliging der burgerij. In de 17de eeuw bezat zij een bloeiende nijverheid, doch deze verliep allengs door weinig gunstige ligging en ten dele ook door de vlucht der protestantse inwoners wegens de opheffing van het Edict van Nantes (1685). Sindsdien is de stad niet meer tot het hoge peil van welvaart teruggekeerd; zij bezit nog industrieën van vaten, kurken, blik, machines, azijn en brandewijn.Op de Place Morgan verheft zich het Belfort, een voormalige abdijtoren, die in 1395 aan de gemeente kwam; de bovenste verdiepingen stammen uit het einde der 14de eeuw. In dit Belfort is ondergebracht de zeer rijke bibliotheek van de ,,Société d’histoire,d’archéologie et de littérature”. Het „Hötel-Dieu” of gasthuis is, hoewel zeer modern, gebaseerd op de oorspr. middeleeuwse instellingen en gebouwd van 1443-1456. Het complex heeft voor een groot gedeelte de VlaamsGothische stijl van zijn bouwmeester Jean Wiscrère of Wiskerer behouden. Stichter was Nicolaas Rolin, kanselier der Bourgondische hertogen, en zijn vrouw Guigone de Salins. Het museum herbergt een aantal Vlaamse en Franse tapijten, waarvan de beste uit de 15de eeuw.

Het oudste en voornaamste deel van de O.L. Vrouwekerk dateert uit de 12de eeuw en weerspiegelt de stijl van Cluny (drievoudig portaal eind 13de eeuw, middentoren met vierkante koepel uit de 16de eeuw en klokketoren waarsch. begin 17de eeuw). Het overigens geheel Romaans inwendige heeft spitsbogen en triforia verwant aan die van de kathedraal van Autun en de kerk te Paray-le-Monial. Uit de 16de eeuw stamt de Chapelle de Bouton, in Franse Renaissance-stijl. In de kapittelzaal hangt een reeks wandtapijten, het leven der H. Maagd voorstellend.

Om zijn schilderachtig, onregelmatig gebouwd binnenhof is een complex beroemd, bekend onder de naam van „Huis der Hertogen van Bourgondië”. Uit 1645 stamt de kapel van het hospitium ,,de la Charité” met een fraaie preekstoel. Een aantal woonhuizen uit de i6de-i8de eeuw siert de kern der stad. Het huidige Stadhuis is een voormalig Ursulinenklooster uit 1697, waar ook een museum is ondergebracht. In de voorstad Saint-Nicolas bevindt zich de St Nicolaaskerk (i2de-i4de eeuw) met een gevel en fraaie vierkante toren uit de 12de eeuw. In de voorstad St Jacques resten nog portaal en schaarse bouwdelen van een kapel der Tempeliers (13de eeuw).