Winkler Prins Encyclopedie

E. de Bruyne, G.B.J. Hiltermann en H.R. Hoetink (1947)

Gepubliceerd op 17-06-2022

Adrianopel

betekenis & definitie

in het Turks Edirne, in het Bulgaars Odrin, is de hoofdstad van het vilajet Edirne (7565 km2 met in 1940: 251 373 inw.) in het oude Thracië gelegen, N.W. van Istanboel, aan de spoorweg van Belgrado-Istanboel met een zijtak naar Dedeagatsj en aan de rechteroever der Maritza, op de plaats waar deze de Ar da en de Toendsja opneemt. De stad heeft een belangrijk strategische ligging en was dan ook in de beide Balkanoorlogen een twistappel tussen Bulgarije en Turkije.

De merkwaardigste gebouwen zijn: de moskee van sultan Selim II, welker koepel 6 m hoger is dan die van de Sophia-moskee te Istanboel, het oude en het nieuwe slot en de Michaëlisbrug over de Toendsja. Verder vindt men er een aantal moskeeën, onderwijsinstellingen, vele khans (logementen) en twee prachtige bazars, door Ali-pasja gesticht en naar hem genoemd.Adrianopel is de zetel van een Grieksen aartsbisschop, van twee Bulgaarse en een Armeensen bisschop en van enige consuls. De ligging der stad is hoogst gunstig, daar drie rivierdalen en onderscheidene wegen zich aldaar verenigen. Zijde, garen, tapijten, lederwaren, reukwerken, vooral rozenwater en rozenolie, worden er vervaardigd en uitgevoerd. Door haar tegenwoordige grens ligging heeft Adrianopel niet meer die economische betekenis, welke zij vroeger had. De (1940) 45 680 inw. tellende bevolking bestaat grotendeels uit Mohammedaanse Turken, doch ook uit Grieken, Bulgaren, Armeniërs en Joden.

De oudste naam van Adrianopel is Oeskadama, en zij ontleent haar tegenwoordige aan die van den Romeinsen keizer Hadrianus, die haar uitbreidde en verfraaide. Hier versloegen de 9de Aug. 378 de Goten keizer Valens. Op de 22ste Nov. 1189 trokken de Duitse kruisvaarders de stad binnen en de 29ste Febr. 1190 sloot Frederik Barbarossa hier met den Grieksen keizer een verdrag. Keizer Boudewijn I werd er de 15de Apr. 1205 door de Bulgaren verslagen en gevangen genomen. In 1361 werd zij door Moerad I veroverd en zij bleef tot aan de val van Constantinopel (1453) de zetel van de beheersers der Gelovigen. Gedurende de Russisch-Turkse oorlog werd zij (20 Aug. 1829) door den Russischen veldmaarschalk Diebitsj-Sabalkanski ingenomen. De 14de Sept. 1829 werd er de Vrede van Adrianopel gesloten. Gedurende de Krimoorlog werd zij door 15 000 Fransen bezet, onder aanvoering van generaal Bosquet, en in de Russisch-Turkse oorlog van 1877-1878 waren de Turken van plan, hier een laatste, krachtige weerstand te bieden. Het werd echter verijdeld doordien de Russen, na hun overtocht over de Kodsja-Balkan, er in slaagden, het leger van Soeleimanpasja af te snijden van Adrianopel, zodat deze stad de 20ste Jan. 1878 zonder slag of stoot in handen der Russen viel, die er de 31ste Jan. een wapenstilstand sloten. In de oorlog van het Balkanverbond tegen Turkije werd de stad volle vijf maanden belegerd door de Bulgaren, verdedigde zich, hoewel geheel ingesloten, met grote dapperheid, doch werd de 26ste Mrt 1913 bestormd en na inneming der oostelijke forten tot overgave gedwongen. Tijdens de daarop volgende oorlog van Bulgarije met zijn voormalige bondgenoten werd het door de Turken hernomen en bleef ten slotte aan Turkije.