Wetenschapper van de week

Intrigerende wetenschappelijke feiten

Gepubliceerd op 14-05-2024

Wereldwijde zingeving

betekenis & definitie

Rens Bod -

Een gebrek aan zin en betekenis lijkt de kwaal van deze tijd. Volgens het Trimbos-instituut blijkt 44% van de jongeren depressieklachten te hebben, terwijl een kwart van hen uitzichtloosheid ervaart. Mensen die zin weten te geven aan hun leven, zijn daarentegen gelukkiger, gezonder en zelfs aantrekkelijker. Je zou verwachten dat iedereen daarom basiskennis krijgt onderwezen in de diverse vormen van zingeving. Helaas schiet zowel het onderwijs als de gezondheidszorg hierin tekort.

Lange tijd vertrouwden we voor zingeving op het gezin of de kerk. Met de toenemende secularisering is er echter een leemte ontstaan. Maar wanneer we kijken naar hoe mensen in andere tijden en culturen betekenis hebben gegeven aan hun leven, blijkt er een overvloed aan zingevingsvormen te bestaan. Toch was er tot voor kort geen enkel overzicht.

Het CBS noemt slechts vier zingevingsvormen: sociale relaties, persoonlijke ontwikkeling, religie of spiritualiteit, en het ervaren van transcendentie. Het Amerikaanse Pew Research Center noemt een groter aantal van zestien: familie, werk, welzijn, sociale relaties, gezondheid, maatschappij, vrijheid, hobby’s, persoonlijke ontwikkeling, natuur, liefde, betrokkenheid, reizen, pensioen, religie en huisdieren. Vanuit een wereldwijd perspectief blijkt het aantal zingevingsvormen nog veel groter: zo’n 180.
Sommige van de over het hoofd geziene zingevingsvormen liggen voor de hand. Denk aan het streven naar een duurzame aarde, het beste halen uit anderen, het uitbannen van pijn en lijden, het strijden tegen onrecht, het bereiken van een hoger bewustzijn – om enkele te noemen.

Vanuit een wereldwijd perspectief krijgen we ook inzicht in zinactiviteiten die minder bekend zijn. Zoals de notie van punan bij het Semai-volk op Malakka. Punan is het streven om nooit je eigen wensen aan anderen op te leggen. Daarmee houden de Semai een vreedzame samenleving zonder competitie in stand. Zo worden geïmporteerde sporten als tennis ontdaan van competitieve elementen. Er wordt geen score bijgehouden en het is de uitdaging om een bal zo te slaan dat deze gemakkelijk kan worden teruggespeeld.
Of de Japanse notie van ikigai uit de 14e eeuw. Ikigai wordt gevonden door te voldoen aan vier basiselementen: (1) passie: waar je van houdt, (2) missie: wat de wereld nodig heeft, (3) professie: waarvoor je betaald kunt worden, en (4) roeping: waar je goed in bent. Daar waar je passie, missie, professie en roeping overlappen, vind je ikigai. Als zingevingsvorm heeft ikigai een strekking die verder reikt dan Japan.

We kunnen ons voordeel doen met de enorme rijkdom aan zingevingsvormen in de wereld. Het is niet de vraag of het leven zin heeft maar welke betekenissen mensen aan het leven kunnen toekennen. Iedereen zal daarbij voor zichzelf moeten nadenken over een zingevingspalet, waarin zowel altruïstische als egoïstische doelen, evenals kortetermijn- en langetermijndoelen een plaats krijgen. De dood is erg, maar een leven zonder zin is erger. Een vakgebied dat zingeving wetenschappelijk bestudeerd – “zinnologie” – is daarom geen overbodige luxe.