Van Dale 1898

Groot woordenboek der Nederlandsche taal

Gepubliceerd op 24-02-2020

Spoor

betekenis & definitie

Het begrip spoor heeft 2 verschillende betekenissen:

1. spoor - SPOOR - v. (sporen), puntige stift (van ijzer enz.) om te prikkelen, (inz.) aan den hiel van de laars eens ruiters; {aan) een paard de sporen geven, het prikkelen om harder te rijden;
— zijne sporenverdienen, (middeleeuwsch gebruik om een jonker, na het bijwonen van den eersten veldslag, sporen te geven), vandaar (fig.) zijne sporen verdiend hebben, bewijzen van bekwaamheid of geschiktheid voor iets geleverd hebben;
— prikkel achter de pooten van een haan (bij hanengevechten);
— (fig.) een haan met sporen, een boos wijf, eene Xantippe;
— (plantk.) een meest hol kegel- of draadvormig uitsteeksel aan den voet der bloemdeelen, waarin honing wordt afgescheiden;
— (plantk.) zaden zonder kiem. SPOORTJE, o. (-s).

2. spoor - SPOOR - o. (sporen), indruk, afdruk, door iets nagelaten : het spoor van een wagen, wagenspoor;
— sporen van hazen in de sneeuw, voetstap, prent;
— het spoor bijster zijn, (van honden) den weg van het wild verloren hebben, (ook fig.) verkeerd handelen;
— buiten het spoor treden, den goeden weg verlaten ;
— iets op het spoor zijn, weten waar iets te vinden, iets van eene bepaalde zijde verwachten;
— iem. op het spoor komen, iemands spoor ontdekken; (fig.) iemands plannen beginnen te doorzien;
— weg, voorbeeld : hij volgt het spoor zijns vaders;
— merkteeken : er is hier geen spoor meer van den ouden bloei te ontdekken; de ziekte heeft nog maar enkele sporen achtergelaten;
— getimmerte waarin iets vaststaat; (bouwk.) eene soort van panlatten waarop het dakriet of de plaggen van een dak bevestigd worden;
— kunstweg; ijzeren staven waarover wielen heenrollen, rail; aandeel in eene spoorwegonderneming: hoe hoog staan de Russische sporen ?, welke is de koers van de aandeelen in de Russische spoorwegmaatschappij ?;
— wijdte tusschen de spoorrails; breed, smal spoor, half spoor;
— spoortrein : per spoor reizen. SPOORTJE, o. (-s).