Motivatie-hygiëne theorie betekenis & definitie

De motivatie-hygiëne theorie van Frederick Herzberg, in 1959 gepresenteerd als de two factor theory, verklaart de motivatie en tevredenheid van mensen op het werk. Volgens deze theorie worden mensen op twee manieren beïnvloed, namelijk door de motivatiefactoren en de hygiënefactoren. Er is veel wetenschappelijk bezwaar tegen de theorie.

Motivatiefactoren (Engels: satisfiers) kunnen een directie invloed hebben op de tevredenheid van werknemers. Onder de motivatiefactoren vallen ontwikkelen & ontplooien, erkenning & waardering, succesvol & creatief zijn, het leveren van prestaties en het realiseren van doelen.

Hygiënefactoren (Engels: dissatisfiers) kunnen zorgen voor ontevredenheid over het werk. Hygiënefactoren vinden hun oorsprong in de arbeidsomstandigheden, arbeidsverhoudingen, het organisatiebeleid en de beloning(en).

De satisfiers hebben meer te maken met de werkkern (werkintrensiek) en de dissatisfiers met de werkomgeving (werksextrensiek). Als er weinig tot geen aandacht voor de motivatiefactoren is, zal er niet meteen ontevredenheid optreden. Ook zal bij het verbeteren van de hygiënefactoren, iemand niet meteen tevreden worden. Er ontstaat een neutrale toestand.

Er zijn volgens de theorie verschillende situaties die kunnen ontstaan als gevolg van de verschillende factoren:
Hoge motivatie + hoge hygiëne = De ideale situatie. Werknemer is zeer gemotiveerd en heeft amper klachten.
Hoge motivatie + lage hygiëne = Werknemers zijn erg gemotiveerd maar hebben ook veel klachten.
Lage motivatie + hoge hygiëne = Werknemers hebben een paar klachten maar zijn niet erg gemotiveerd.
Lage motivatie + lage hygiëne = Meest slechte situatie. Werknemer is zeer ongemotiveerd en heeft veel klachten.

Er is veel kritiek op deze theorie van Herzberg. De indeling in satisfiers en dissatisfiers zou eenzijdig en kunstmatig zijn. De theorie kan alleen bevestigd worden met de werkwijze van Herzberg. Iedere andere methode levert verrassende ´verplaatsingen´ van het domein; satisfiers kunnen dan bij de dissatisfiers terechtkomen en omgekeerd.