Cognitieve dissonantie wat is de betekenis & definitie

Cognitieve dissonantie is een term uit de psychologie voor de spanning die ontstaat als waargenomen feiten of opvattingen in strijd zijn met de eigen overtuiging of opvatting. De reactie bestaat vaak uit het veranderen van opvattingen en/of het gedrag aanpassen of te rationaliseren.

De theorie is ontwikkeld door Leon Festinger, een Amerikaanse sociaal psycholoog uit New York, die het publiceerde in zijn boek When Prophecy Fails (1956). Mensen proberen na het ervaren van een onverenigbaarheid van twee verschillende cognities (kennis, emoties, geloof, overtuigingen, gedragingen), een van die cognities (vaak de eigen cognitie) onbewust te herzien om de twee cognities meer in overeenstemming te laten komen (consonant maken, cognitieve dissonantiereductie).

Cognitieve dissonantie kan ook bewust plaatsvinden, bijvoorbeeld als mensen zich bewust worden van het feit dat hun oude gedrag of gedachte niet klopte. Dit kan bijvoorbeeld plaatsvinden indien iemand nieuwe kennis of informatie vergaart en daardoor zijn of haar mening bijstelt.

Een simpel voorbeeld is het roken van een sigaret. Iedereen weet dat roken slecht is (kennis, overtuiging). Toch kan het voorkomen dat je vrienden je pushen om toch een keer een sigaretje te proberen. Onder druk probeer je toch een sigaretje (gedraging). Je kennis/overtuiging is dan niet meer in overeenstemming met je gedrag. Uiteindelijk zal het roken van een sigaret goed of slecht bevallen. Indien het slecht bevalt zul je niet meer roken en is je kennis/overtuiging en gedraging weer in overeenstemming. Mocht het wel goed bevallen dan zul je misschien wel blijven roken (gedraging) en je overtuiging aanpassen (''mijn oma rookte haar hele leven en is 96 geworden, hoe slecht kan één pakje nou zijn?'')