Curling betekenis & definitie

Curling roept bij veel mensen het beeld op van driftig bezemende figuren, die op een ijsvloer een schijf op de juiste plek proberen te krijgen. Het is een nogal oneerbiedige beschrijving van een serieuze sport met olympische status. Voor Nederlanders is er nog een andere reden om wat meer respect te betuigen. Het is namelijk goed mogelijk dat de sport én het woord curling uit ons eigen land afkomstig zijn.

Net als bij golf claimen zowel Nederlanders als Schotten de uitvinders van curling te zijn. Wie er gelijk heeft, is waarschijnlijk niet meer te achterhalen. Maar beide partijen presenteren een overtuigend verhaal.

Om te beginnen de Schotten. Zij wijzen er terecht op, en met de nodige trots, dat de oudst bekende curlingschijf – de beroemde Stirling Stone, met de inscriptie ‘1511’ – in Schotland is gevonden. Ook de vroegste schriftelijke verwijzingen naar de sport, in de 16de en 17de eeuw, zijn alle van Schotse hand. Ten slotte is iedereen het erover eens dat curling door de Schotten is ontwikkeld tot een moderne sport. Zij waren het die de materialen en uitrusting verbeterden, officiële spelregels formuleerden en de sport begin 19de eeuw in Noord-Amerika introduceerden.

De Nederlandse claim rust meer op indirect bewijs en komt vooral uit de artistieke hoek. Twee olieverfschilderijen uit 1565 van Pieter Bruegel – ‘Winterlandschap met schaatsers en vogelkooi’ en ‘Jagers in de sneeuw’ – laten een spel zien dat veel weg heeft van curling. Op een iets later gedateerd kunstwerk, een gravure van R. de Baudous getiteld ‘Winter’, zijn mensen te zien die met grote houten schijven een glijdende beweging op ijs maken. Andere schetsen van rond 1600 tonen ‘kuting’, een oud-Hollands spel waarbij bevroren stukken aarde over het ijs werden gegleden. Het idee is dat emigranten deze voorlopers van curling in Schotland hebben geïntroduceerd. Bewijzen hiervoor ontbreken echter.

Dan het woord curling, dat al evenzeer een twistpunt is. Zo lijkt de klankgelijkenis tussen kuting en curling op meer dan toeval te berusten. Maar als er al een verband is, dan is niet duidelijk in welke richting: komt curling van kuting, of andersom? Volgens een andere theorie komt curling van het verouderde Engelse werkwoord to curr (een rommelend geluid maken). Dit zou een verwijzing zijn naar het geluid dat de curlingschijf maakt wanneer deze over het ijs glijdt. Interessant is overigens dat het Engelse curl – en mogelijk dus ook curling – is afgeleid van het Nederlandse woord krul. De draaiende (krullende) beweging die de schijf op het ijs maakt, kan de aanleiding zijn geweest om de sport curling te noemen.