Redactie Ensie

Psychologiebegrippen omschreven

Gepubliceerd op 24-11-2015

2015-11-24

Paranoïde persoonlijkheidsstoornis

betekenis & definitie

De paranoïde persoonlijkheidsstoornis (PPS) is een persoonlijkheidsstoornis, waarbij mensen die hieraan lijden voortdurend op hun hoede zijn. Ze zijn ervan overtuigd dat andere mensen niet te vertrouwen zijn.

Iemand met een paranoïde persoonlijkheidsstoornis is te allen tijde waakzaam. Hij/zij koestert een groot wantrouwen tegen de omgeving en is achterdochtig tegenover gezins- en familieleden, collega’s en/of instanties. Het idee bestaat dat men leeft in een vijandige wereld: iedereen keert zich tegen hen. De paranoïde persoon heeft bovendien moeite om zich kwetsbaar op te stellen, omdat de angst bestaat dat het delen van persoonlijke informatie tegen hen kan worden gebruikt.

Mensen met PPS zijn doorgaans zeer kritisch. Onschuldige opmerkingen kunnen worden opgevat als een belediging of bedreiging. De persoon is rancuneus en wraakzuchtig, waardoor beledigingen of onrecht niet of zelden worden vergeven. Doorgaans leggen paranoïde personen de verantwoordelijkheid bij iemand anders. Ook kent de paranoïde persoon sterke stemmingswisselingen en gaat hij/zij conflicten niet uit de weg. Door het diepgewortelde wantrouwen kan een persoon in een sociaal isolement terechtkomen. Als gevolg van achterdocht zal de patiënt sociale activiteiten gaan vermijden en wordt het wantrouwen nog groter.

Uit onderzoek blijkt dat persoonlijke omstandigheden en erfelijkheid mee kunnen spelen bij de ontwikkeling van een paranoïde persoonlijkheidsstoornis. Een strenge opvoeding, stress, verwaarlozing of andere traumatische gebeurtenissen zijn factoren die de kans op de psychische aandoening kunnen vergroten. PPS komt gemiddeld vaker voor onder mannen dan vrouwen.

Naar behandelingseffecten en het genezingsproces van een paranoïde persoonlijkheidsstoornis is nog weinig onderzoek gedaan. Wel kan medicatie worden voorgeschreven om diverse symptomen tegen te gaan. Ook kan psychotherapie de levenskwaliteit enigszins verbeteren.