Piet van der Ploeg

Auteur van het psychologiewoordenboek

Gepubliceerd op 19-01-2017

2017-01-19

Hippocampus

betekenis & definitie

De hippocampus is gelegen aan de binnenzijde (het mediale vlak) van de zoge­heten slaapkwab, tegen de gyrus parahippocampalis aan. In beide hersenhelften is er één aanwezig, en de naam komt van het vis­sengeslacht hippocampus, ofwel de zee­paardjes vanwege de gekromde vorm van deze hersendelen. De hippocampus maakt anatomisch gezien deel uit van het limbisch systeem samen met onder andere de hypo­thalamus en de amygdala.

Onderzoek bij mensen heeft vooral aangetoond dat de hippocampus betrok­ken is bij het opslaan van nieuwe herinneringen die betrekking hebben op bepaalde fei­ten of gebeurtenissen. Dit wordt ook wel expli­ciet, declaratief of bewust geheugen ge­noemd. Daarbij lijkt vooral de context van deze gebeur­tenissen van belang te zijn, zoals bij gebeur­tenissen die zich in iemands per­soonlijk leven hebben voorge­daan. Prikkels die interessant of belangrijk bevonden worden, zullen worden opge­slagen in de cortex (het langetermijn­geheugen). Dit proces, ook wel consolidatie ge­noemd, kan soms wel een aantal weken, of langer in beslag nemen. Het is nog on­duidelijk in hoeverre de hippocampus een rol speelt bij het bewaren/ophalen van oude herinne­ringen. Verder bestaat het vermoeden dat de hippocampi betrokken zijn bij ophalen van herinneringen die nog relatief vers in het geheugen liggen.

Ook is het onduidelijk wat precies de rol van de hippocampi is bij het ver­sterken van neurale verbindingen. Mogelijk is hier sprake van diverse langetermijn­poten­tia­tieprocessen, zowel binnen circuits van de hippo­campus zelf als tussen neuronen in de hippocampus en neuronen in aangrenzende gebieden van de me­dia­le temporale schors. Ook neuro­transmitters zoals acetylcholine en noradre­na­line spelen hierbij een rol. De hippocampus speelt ook een rol bij het stresssysteem van het lichaam, namelijk bij het verlagen van de corti­solspiegel na stressvolle erva­ringen. Bij iemand die geregeld stress ervaart, duurt het dus langer voor de corti­sol­spiegel weer op normaal niveau is. Cortisol kan schade toebrengen aan de hippo­campus vooral op jonge leeftijd.