Definitie betekenis & definitie

Term uit de wetenschapsleer voor de omschrijving van een begrip in ondubbelzinnige termen (kenmerken) zodat het niet met een ander kan worden verward. De omschrijving kan geen gebruik maken van de termen die al in het te omschrijven begrip zelf aanwezig zijn.

Definities bestaan uit een term waarvan de betekenis moet worden bepaald (het definiendum), de gegeven omschrijving (het definiens) en een aantal verbindingswoorden. Bijvoorbeeld: Een verhaal (definiendum) is ‘een op een bepaalde wijze gepresenteerde geschiedenis’ (definiens). We onderscheiden een aantal varianten:

1) Stipulatieve definities hebben tot taak het gebruik van een term voor bepaalde doeleinden vast te leggen, er is er sprake van een (werk)afspraak. Bijvoorbeeld: Ik stel voor om onder ‘verhaal’ in het nu volgende ‘een op bepaalde wijze gepresenteerde geschiedenis’ te verstaan. Een beschrijvende definitie heeft een beperkte waarheidswaarde.

2) In een beschrijvende of descriptieve definitie wordt geprobeerd de betekenis van een begrip als algemeen geldend en ondubbelzinnig te beschrijven. Hierbij wordt naar absolute waarheid gestreefd. Bij de descriptieve definitie moeten de termen van het definiens eigenlijk ook weer gedefinieerd worden om tot algemene geldigheid te komen. De meeste encyclopedieën maken gebruik van descriptieve definities.

3) De wezensdefinitie probeert het belangrijkste van een begrip te formuleren. Bijvoorbeeld: Romantiek wordt in feite bepaald door gevoel en verbeelding. Deze definities pretenderen waar te zijn, wat echter onmogelijk is te toetsen. Wezensdefinities (reële definities) spelen geen rol in de moderne wetenschap.

4) De operationele definitie speelt een belangrijke rol in de exacte wetenschappen en is voor de empirische wetenschapsbeoefening onmisbaar. Operationele definities (ook wel persuasieve definities) berusten op formuleringen waarmee de onderzoeker kan handelen om met objectieve gegevens tot een toetsing te komen. Bijvoorbeeld: A is langer dan B. Bij een dergelijke definitie speelt de waarheidsvraag nauwelijks een rol.