Oosthoek encyclopedie

Oosthoek's Uitgevers Mij. N.V (1916-1925)

Gepubliceerd op 24-01-2019

Grieksche vrijheidsoorlog

betekenis & definitie

Grieksche vrijheidsoorlog - Nadat de Turken onder Bajazed I (1389-1403) zich meester hadden gemaakt van Thessalië, in 1456 den Peloponnesus en in 1540 de Gr. eil. in de Aeg. zee veroverd hadden, werden de Grieken als onderdanen van ’t Turksche rijk door Moh. gouv. bestuurd (zie TURKEN). Sommige bergstammen, als de Mainoten in Laconië en de Pallikaren in Midden-Gr., handhaafden een zekere zelfstandigheid evenals de bevolking van de eil. Hydra, Spezzia en Psara. De Gr. nationaliteit bleef door ’t behoud van de taal bestaan.

Tijdens de Revolutieoorlogen profiteerden de Grieken van de neutraliteit van ’t Turksche Rijk door de vrachtvaart van de Russische Zwarte zeehavens op ’t Westen. In verschillende Middel. zeehavens vestigden zich Grieken, die, in aanraking gekomen met de Westersche ideeën, door oprichting van scholen in Boekarest, Constantinopel, enz. de herleving van het Gr. nationaliteitsbewustzijn bevorderden. Op ’t Weener congres trachtten de Grieken hun zaak aanhangig te maken, hetgeen echter door de tegenwerking van Engeland en Oostenrijk mislukte. Wanneer in 1820 in Albanië een opstand uitbreekt tegen het Turksche gezag, staan ook de Grieken, geleid door Kolokroton, op. Tripolitza wordt door hen genomen en uitgemoord; van weerszijden worden allerlei gruwelen bedreven. In 1824 werden de Grieken in Epirus en Thessalië onderworpen, terwijl zij heftigen tegenstand boden op Morea en in Midden-Griekenland. Hier werden zij geleid door Demitrius Ypsilanti. Tweedracht verzwakte hen echter, zoodat, toen de Turken van ’t Noorden en het Zuiden aanvielen, zij gemakkelijk werden verslagen.

Missolonghi werd door de Turksche troepen genomen (1826) en Morea onderworpen. Eindelijk slaagde Kapodistrias er in, de tweedracht onder de Grieken te doen eindigen (1827); slechts een paar punten hadden zij toen nog in bezit. In deze omstandigheden kwamen Rusland, Frankrijk en Engeland tusschenbeide (verdrag van Londen 6 Juli 1827). De Turksche vloot werd vernietigd bij Navarino, de Fransche legers dwongen de Turksch-Egyptische troepen Morea te ontruimen (1827). De drie mogendheden kwamen overeen, een Griekschen staat te vormen, welke zou omvatten Morea, Midden-Griekenland tot de golven van Arta en Volo en de Cycladen en die, bestuurd door een Christenvorst, gehouden zou zijn een jaarlijksche schatting te betalen aan den sultan (prot. van Londen, 22 Maart 1829). Met deze regeling gingen de Grieken, die in Nauplia een regeering hadden gevestigd, niet accoord.

Daar de Turken nog niet wilden toegeven, drongen de Russ. legers ’t Balkan-Schiereiland binnen en dwongen zij de Turksche regeering tot den vrede van Adrianopel (14 Sept. 1829), die, wat Griekenland betrof, gebaseerd was op de protocollen van Maart 1829. Definitief werden de Grieksche zaken geregeld op ’t congres van Londen, dat in Oct. 1829 bijeen kwam. Hierbij werd bepaald, dat de Grieksche staat geheel en al onafhankelijk zou worden en zou omvatten Morea, Midd.-Gr. van de monding der Sperchius tot den mond van de Aspro-potamos, en de Cycladen. Als regeeringsvorm zou de nieuwe staat hebben dien van een monarchie. Vrijheid van godsdienst zou worden gewaarborgd (prot. van 3 Febr. 1830) (zie verder GRIEKENLAND Geschiedenis). — Litt.: Gordon, History of the Greek Revolution; Lesur, Annuaire historique (1825-1830); Soutzo, Hist. de la révolution grecque.