Oosthoek encyclopedie

Oosthoek's Uitgevers Mij. N.V (1916-1925)

Gepubliceerd op 09-11-2018

Breslau

betekenis & definitie

Breslau - 1) regeeringsdistr. der. Pruis. prov. Silezië, 13.480 K.M2. Het beslaat ongeveer het midden der prov. en omvat in het Z. een deel der Sudeten, n.l. de door de Eulen- en Adlergebergten ingesloten kom van Glatz, en verder het voornaamste gedeelte van de door de Oder doorstroomde Kom van Silezië, terwijl het N. tot het gebied van den Silezischen landrug behoort.

De bodem is zeer verschillend wat vruchtbaarheid aangaat, daar vruchtbare rivierklei enlössbodem met heidezand, hoogveen, enz. afwisselen. Vooral het gebied tusschen Sudetenrand en Oder is bloeiend landbouw- en veeteeltgebied, de wouden aan de Oder zijn beroemd. — 2) Breslau (Slav. Wraclaw of Wratislavia), hoofdstad van het vorige en van de Pruisische prov. Silezië; 512.000 inw., centrum van de kom van Silezië, aan de bevaarbare Oder, waar de Ohlau zich met deze verbindt. Kruispunt van talrijke belangrijke wegen, waarvan die van Leipzig naar Polen en Rusland, die van de Oostzeehavens naar Weenen en Pest en de paswegen over de Sudeten naar Bohemen de voornaamste zijn. De stad ligt aan beide zijden van de Oder, waarover talrijke bruggen gelegd zijn. De Oude stad, die nu omgeven is door fraaie boulevards, in 1813 in plaats van de toen geslechte vestingwerken gekomen, heeft talrijke pleinen, waarvan de „Ring” of Hoofdmarkt het voornaamste is. In het midden staat het laat-Gotische Raadhuis.

De stad heeft talrijke Gotische en andere kerken, zoowel protestantsche als katholieke, o.a. de St.-Johannesdom, de St.-Elisabethskerk, enz. Buiten de boulevards liggen talrijke ruim gebouwde, zich steeds uitbreidende voorsteden, n.l. de Ohlauer-, Schweidnitzer-, Nicolai-, Oder-, en Sandvoorsteden. B. heeft een belangrijke universiteit, n.1. de door Keizer Leopold I in 1702 gestichte Leopoldina. Als centrum van een rijk gebied en verkeersmiddelpunt is het een belangrijke marktplaats; tevens heeft het een aanzienlijke industrie (machine- en textielindustrie, meubels, chemicaliën, enz.). Er is een Nederl. consulaat. B. werd reeds omstreeks het jaar 1000 genoemd en was vanaf 1163 hoofd- en residentiestad van het hertogdom Silezië. Na het uitsterven van het hertogelijk huis (1335) kwam het aan Bohemen.

Van de Luxemburgsch-Boheemsche Keizers kreeg de stad belangrijke privileges. In 1741 werd zij door Frederik den Grooten veroverd en bij den vrede van B., in 1742, hij Pruisen ingelijfd. — 3) Het bisdom B. werd ook reeds omstreeks 1000 genoemd. Later voerden de bisschoppen de titels van vorsten van Neisse en hertogen van Grottkau. Tengevolge van den vrede van B. (1742) werden de bisschoppen Pruisische vazallen. In 1811 werd de wereldlijke macht van den bisschop opgeheven. Nog steeds heeft de bisschop van B. den titel van Prinsbisschop en heeft geen Aartsbisschop boven zich.