Oosthoek Encyclopedie

Nederlandse encyclopedie

Gepubliceerd op 13-12-2021

plagioklaas

betekenis & definitie

o. (-klasen), (mineralogie) belangrijk gesteentevormend mineraal, mengvorm van albiet en anorthiet.

De plagioklasen omvatten alle tussenvormen tussen albiet, alb, Na[Si3AI08] enerzijds, en anorthiet (ook wel kalkveldspaat genoemd), an, Ca[Si2Al208], anderzijds. De tussentermen zijn oligoklaas, andesiet, labrador en bytowniet. Menging van beide eindtermen schijnt in elke verhouding mogelijk te zijn en alle constanten veranderen geleidelijk met toenemend gehalte aan anorthiet, hoewel de structuren bij nauwkeurig onderzoek afwijkingen vertonen. De plagioklasen kristalliseren triclien en zijn in de regel polysynthetische tweelingen (albietwet). Aan de scheve splijthoek is de naam ontleend. De plagioklasen zijn hoofdbestanddeel van alle stollingsgesteenten van de normale kalkalkalireeks van graniet tot en met gabbro. De albrijkere, zuurdere termen uit het eerste gedeelte der reeks zijn kenmerkend voor de zuurdere gesteenten, de an-rijkere voor basische, silicaat.