Oosthoek Encyclopedie

De Oosthoek is een Nederlandse encyclopedie die in verschillende uitvoeringen is verschenen

Gepubliceerd op 19-06-2020

2020-06-19

paal

betekenis & definitie

m. (palen),

1. stevig, van onderen meestal

toegespitst stuk hout (boomstam, balk) bestemd om in de grond gedreven te worden; later ook van ijzer of steen: eiken palen voor bruggen; (zegsw.) zo stijf als een —; hij ziet eruit of hij een — ingeslikt heeft, gezegd van een houterig mens; in een klimmen;

een dier aan een binden; seinpaal; (zegsw. bij spoorlieden) aan de ruiken, van een trein gezegd als een stoptonend sein de stand ‘voorbijrijden’ inneemt, juist voordat de trein tot stilstand is gekomen; een huis aan de slaan, het te koop zetten,

m.n. door het aanplakken van een verkoopbiljet;

dat is zo vast als een -, bijzonder stevig vast; ook heipaal: de eerste — slaan voor een gebouw; op palen bouwen; meerpaal: (zegsw.) dat staat als een boven water, dat is een uitgemaakte zaak;

2. strafwerktuig, schandpaal, geselpaal enz.: hij is aan de

geweest; voor staan, (bij scholieren) voor schut, voor gek staan;

3. houten of stenen merkteken,
b.v. als doel bij verschillende spelen; (fig.) hij

slaat de mis, wat hij zegt is niet goed, hij weet het niet; merkteken om een bepaalde afstand aan te geven; mijlpaal; een krijgen, (bij scholieren) een 1 als cijfer;

4. vroegere Indische afstandsmaat, m.n.

op Java vroeger 1506,94 m en op Sumatra 1851,85 m; later voor beide eilanden bepaald op 1500 m;

5.grenspaal, landpaal: binnen de palen blijven, de

grens niet overschrijden (ook fig.); Gods goedheid kent geen palen, is onbegrensd; dat gaat de palen te buiten, dat gaat al te ver, dat wordt nu te erg; en perk aan iets stellen, tegen een misbruik, een slechte gewoonte in gaan; iemand en perk stellen, hem beteugelen;

6. broodje van een bepaalde vorm;roggebrood;
7. (heraldiek) loodrechte, brede streep

midden over een wapenschild (→balk): een witte — in een blauw veld.