Oosthoek Encyclopedie

De Oosthoek is een Nederlandse encyclopedie die in verschillende uitvoeringen is verschenen

Gepubliceerd op 24-06-2020

2020-06-24

lopen

betekenis & definitie

(liep, heeft en is gelopen), (onoverg.)

zich op de benen snel voortbewegen: hij liep wat hij kon; hij moet de hele dag — en draven; — en springen; hard —; — als een haas, een kievit, de wind, snel —; loop je niet, zo heb je niet;

zich met de benen voortbewegen (→beweging, DIERKUNDE), gaan: leren —; het is te ver om te —; om te voet te gaan; op handen en voeten —; op zijn kousen —; iemand in de weg, voor de voeten —; (zegsw.) in geen twee sloten tegelijk —, op zichzelf kunnen passen; iemand tegen het lijf —; hem onverwachts ontmoeten; iemand achterna —; met iets —, ermee venten of leuren: hij loopt met prentbriefkaarten langs de huizen; laten —, loslaten, vrijlaten; zich niet meer bemoeien met; zulke mensen moesten ze niet los laten —, die behoorden opgesloten te worden; uit elkaar —; verschillen; in zijn ongeluk, zijn verderf —; te hard van stapel —, een zaak te voortvarend beginnen; in een valstrik —; te gek zijn om los te —(vooral van gedragingen en opvattingen gezegd) al te dwaas zijn; — met, (van jongens en meisjes) omgang, verkering hebben; tegen de lamp —; gepakt, betrapt worden;

(meestal in verbinding met gaan) vluchten, op de loop gaan: het op een — zetten;

rondzwerven: er loopt kwaad volk; op een meisje —; overal trachten haar te ontmoeten; in het honderd —, (van zaken) verkeerd gaan, in de war raken; de heipaal loopt, gezegd wanneer deze onder het inheien niet recht, maar min of meer draaiend naar beneden gaat;

door lopen in een bepaalde toestand brengen: zijn schoenen scheef —; zich buiten adem —; zich moe —; zich de benen van het lijf —; de zolen van zijn schoenen —, zich voor iets uitsloven, geen moeite ontzien;

zich begeven: voor alle wissewasjes loopt hij naar de dokter; naar de kroeg —, die vaak bezoeken; loop heen! ben je mal; loop naar de maan, naar de duivel!; te hoop, te wapen —; college —, de colleges bijwonen; het loopt er druk, er komen veel bezoekers, klanten enz.;

(van zaken) zich (laten) voortbewegen: die fiets loopt goed; rijden, dienst doen: deze trein loopt ‘s zondags niet; de zeilen laten —, ze strijken, ze laten vallen; (zegsw.) krakende wagens — het langst, ziekelijke, klagende mensen leven het langst; van gewaarwordingen: een rilling liep over haar rug;

vloeien, stromen: het water loopt door de goot; het bloed loopt uit de wonde; de wijn liep uit het vat; het zweet liep hem langs het gezicht; zijn water laten —, niet ophouden; iets door een doek laten —, doorzijgen; (zegsw.) het water loopt altijd naar de zee, wie veel geld heeft wordt gewoonlijk door de fortuin begunstigd; metonymisch van dat waardoor, waaruit of waarin iets loopt: de goot loopt, het vat, de kraan loopt niet meer; haar ogen —, tranen; mijn schoenen — vol water;

varen (van schepen en hun opvarenden): het schip loopt 9 mijlen; hard —; op de rede —; de vloot loopt in zee; een schip op zij —, het op zij varen; (fig. zegsw.) het zal zo’n vaart niet —, het zal nog wel meevallen;

(van werktuigen) in beweging, in werking zijn: de motor loopt langzaam; een goed lopend uurwerk;

(van geruchten) in omloop zijn: er — dwaze praatjes over u;

naderen: het loopt naar half zes; het loopt naar de f2000, -; het loopt tegen de avond;

(van de tijd en wat daarin voorvalt) voortgang hebben: het eerste tijdperk loopt tot 1100; de contracten liepen nog; zich uitstrekken over: dat werk loopt over heel wat jaren; (van geldelijke verplichtingen) duren, betaald moeten worden: de rente begint te —;

aangetroffen worden, zijn: met de sleutel op zak —; ze loopt gekleed alsof het alle dagen feest is; — voor, een figuur maken als: je loopt gewoon voor gek met dat gestreepte jasje!; eronder —, zich ertussen bevinden, aangetroffen worden: er loopt heel wat kaf onder het koren;

zich vertonen, bestaan: — voor rekening van, ten laste van; de interest loopt ten voordele van de directeur; er loopt nogal eens een slecht jaar tussen;

zich uitstrekken, gelegen zijn: dit gebergte loopt van het oosten naar het westen; deze laan loopt dwars door het bos; deze lijnen — evenwijdig; deze weg loopt tot aan zee, leidt; — over, (fig.) betrekking hebben op: zijn speculaties liepen over grote sommen; je moet niet over je laten —, niet alles accepteren;

zich ontwikkelen: wie weet hoe de zaken zullen —!; och, dat loopt wel, het zal nog best gaan; het lope (loopt) hoe het (ook) loopt, maar ik moet hem vanavond spreken, in ieder geval; zich goed afwikkelen: deze zin loopt niet; zich naar een bepaald punt bewegen: een twist die nogal hoog liep; ook met betrekking tot waarden: hoog (in prijs) —; het aantal loopt in de duizenden; geraken: in de war —;

blootgesteld zijn aan: avontuur, gevaar, kans, risico —;

(met verwisseling van object) deze schoenen — gemakkelijk; deze weg loopt moeilijk; die nieuwe winkel loopt goed.